De kracht van de Nederlandse imaginaire culture gemeenschap

Geschiedenis en cultuur, de één een voortvloeisel van de ander. Een samenspel van ethische overtuigingen, (economische) beelden, politieke filosofieën en provinciaalse opvattingen met als resultante een tijdelijke verzameling van idealen; ‘de huidige Nederlandse cultuur’. Zoals elk concept of praktijk heeft ‘de Nederlandse cultuur’ een verleden.

‘De Nederlandse cultuur’ heeft echter geen ontstaansmythe of geboortejaar. Hoewel geschiedkundige bronnen je ver zouden kunnen brengen, lijkt het er ineens te zijn. Een handzame tool om de imaginaire ‘Nederlandse’ gemeenschap te managen en te onderscheiden was geboren. Imaginair omdat het de zaken zijn die mensen verzinnen en aan elkaar doorvertellen. Het zit opgesloten in onze collectieve fantasie en wordt als tool ingezet voor politieke doeleinden. Het wij/zij denken en het classificeren van de ander illustreren dat.  Het toont de nog aanwezige prehistorische politieke instrumenten aan. Prehistorische gemeenschappen versterkten en manageden (vermoedelijk) hun gemeenschapsconstructen al door culturele elementen zoals het geloof in mythen en geesten.  Anno 2018 is in essentie weinig veranderd.

In samenspraak met het ontstaan van een culturele hiërarchie in de Nederlandse imaginaire culturele gemeenschap gaat het concept cultuur de Nederlandse politiek meer domineren. Het verlies aan lokale culturele identiteit in de context van een gemeentelijke herindeling is een frequent gehoord argument. Non-westerse culturele invloeden worden als nog bedreigender gezien. Het is opmerkelijk dat Zeeuwen zich meer identificeren met Groningers dan met Vlamingen, ondanks de geografische nabijheid. Het toont de kracht van de Nederlandse imaginaire culture gemeenschap aan.

Nederlandse politici maken maar al te graag gebruik van de kracht van de Nederlandse imaginaire culturele gemeenschap. Het succes van het Forum voor Democratie (FVD) met de intentie om de Wet Bescherming Nederlandse Waarden (Wet BNW) in te voeren, een VVD bewindsman (Sander Dekker) die wil dat scholen meer aandacht besteden aan Nederlandse waarden en normen  en de cultuurtirade van Sybrand Buma (CDA) tijdens de afgelopen verkiezingen indiceren het politieke belang van cultuur. Verkiezingsuitslagen, prognoses en opiniepeilingen bevestigen het succes van cultuur als politiek tool.

Is het gebruik van de Nederlandse cultuur als een politieke tool erg? Cultuur wordt al duizenden jaren ingezet voor het organiseren en managen van samenlevingen. Blijkbaar is het een handzame tool om de samenlevingen van de mensheid te organiseren en er politiek gewin uit te destilleren.

Een samenspel van toevallige uitkomsten van individuele beslissingen heeft ertoe geleid dat wij de huidige Nederlandse cultuur als dusdanig classificeren.

Relativisme is echter op zijn plaats. De basis van de huidige Nederlandse cultuur ligt in het verleden en is de uitkomst van allerlei grote en kleine historische gebeurtenissen. Een samenspel van toevallige uitkomsten van individuele beslissingen heeft ertoe geleid dat wij de huidige Nederlandse cultuur als dusdanig classificeren.

Dit geeft de Nederlandse politici ook het ‘recht’ om deze cultuur te beschermen en maatregelen te nemen om de culturele evolutie te sturen. Vergelijk het met het ontvangen van een erfenis na het overlijden van je opa. Als kleinkind vind je dat jij meer ‘recht’ hebt op die erfenis dan een ander willekeurig individu, gebaseerd op persoonlijke betrokkenheid en een biologische connectie.

Aanvallen van buitenaf (lees globalisering) wakkeren de importantie van traditionele succesvolle politieke tools aan. De zwaarte en frequentie van het culturele debat zal in de komende decennia verder  toenemen, ofwel ‘vercultiseren’. Electorale winst leidt immers tot gezag en gezag tot meer politieke macht, ‘iets’ wat elke politicus ambieert.

Mark de Vries is de nieuwe eindredacteur Geschiedenis & Cultuur van Young Critics. Wil je reageren op dit artikel, dan kan dat onder dit artikel. Wil je ook schrijven binnen dit thema, neem dan contact op met Young Critics.

De hoofdafbeelding komt van pixabay


Young Critics draait volledig op donaties. Vond je dit artikel van Mark de Vries de moeite waard? En wil je graag meer van deze schrijver lezen? Steun ons dan in de vorm van een donatie of een kopje ☕!

Hieronder kun je iets bijdragen aan het artikel of de discussie aangaan. Ben je het met Mark eens? Waarom wel/niet?