Een oncomfortabele waarheid – #blacklivesmatter

Het was een week waar ik me ongemakkelijk voelde, verontschuldigend wegkeek en nog eens diep ademhaalde bij deze confrontatie. Ai. De oncomfortabele waarheid dat #blacklivesmatter een beweging is waar ik me niet direct door geroepen voelde. Hoe bescheiden de stelling ook is. En dat zou wel moeten. Gisteravond vertelden medeoprichters Patrice Cullors en Janaya Khan bij de Vrijheidslezing on Tour in het Arminius te Rotterdam over deze beweging in de V.S. en Canada. Waar ze geen celebrities of boegbeelden van wensen te zijn, zo zei Patrice. Ze was er om te rekruteren en de overtuiging te delen dat wit zijn als norm en maatstaf a) bestaat en b) onhoudbaar en ongepast is.

Ik had een paar weken terug een vriendin voorgesteld hierheen te gaan, eigenlijk niet eens heel erg bezig met dit thema. Ik had Macklemore’s nummers over white privilege – mind you, één van zeven jaar terug – al regelmatig op repeat staan, en las eens een stuk in De Correspondent van Tofik Dibi erover, maar verder was ik hier gewoon niet zo mee bezig. Ik ging dus met het idee me eens te laten informeren. Dat is gelukt. Maar meer dan dat, ik ben zeer onder de indruk. De verbale kracht, de motivatie om vanuit álle gekleurde mensen – vrouw, LGTBQ, ongeacht religie – stelling te nemen voor gerechtigheid. Wat ik leerde?

Dat één zwarte president nog niet maakt dat een verleden vol slavernij vergeten of overwonnen is, of racisme over is. Dat één ‘quick death’ zoals de vrouwen en mannen in de V.S. die door een politiekogel geraakt worden, toch vergelijkbaar zijn met een ‘slow death’, voortkomend uit sociaal-economische ongelijkheid en een gebrek aan aandacht en investeringen in hele groepen mensen. Ik leerde over organiseren. Dat je dat intern doet. De moeilijke discussies onderling aangaat, en als één front naar buiten treedt. Dat de culturele uitgaven van de stad Rotterdam voor 99% naar witte initiatieven gaan, ondanks een bevolking die voor meer dan 50% uit niet-witte mensen bestaat. Dat de ervaren angst van witte mensen, zo ook ‘onze PVV-stemmers’, onheus is ten opzichte van de feitelijke angst en vooroordelen die écht de toekomst van mensen met een niet-witte kleur onder druk zet. Dat de structuren zo ingericht zijn dat we als standaard die van mijn etniciteit nemen. Zolang niet abn spreken als afwijkend wordt gezien, sluit je je potentiële beste werknemers, vrienden, leerlingen en klasgenoten uit. Zolang de erfbelasting beperkt is en daarmee verworven bezit automatisch binnen families blijft, vermoeilijk je het doorbreken van economische barrières van alle families met beperkt bezit. Zolang het kapitaal en de normen van wat succes is grotendeels samenvallen met wit zijn – wordt Nederland nooit een groots, welvarend en mooi land.

De norm van wit als standaard etniciteit is simpelweg ongepast, onzinnig en niet constructief.

In combinatie met Sunny Bergman’s Wit is ook een kleur documentaire die op tv kwam, was het dus een week van ongemak. De norm van wit als standaard etniciteit is simpelweg ongepast, onzinnig en niet constructief. De tijd voor verandering is altijd nu en de tijd om als wit persoon stelling te nemen is nu. Blank impliceert blanco, een blank canvas en de basis, waaraan we alles wat ervan afwijkt bekijken en beoordelen. Wit is echter niet hetzelfde als blank, maar een kleur. Waar feminisme geen kans heeft zonder mannen, heeft echte etnische gelijkheid geen kans zonder witten. Dus vanaf nu ga ik mezelf corrigeren. Mezelf corrigeren als ik me erop betrap de mening van iemand die spreekt met een dialect of tongval die een andere achtergrond verraad te downplayen. Mezelf corrigeren als ik half lach bij een opmerking met een racistische ondertoon – waarvan ik allang weet dat dit ongepast is. Me nog eens achter de oren krabben als mijn omgeving en ik claimen zowel ‘anti pvv te zijn’ als vervolgens toch niet onze kinderen op een gemengde school te willen hebben en ‘aan de goede kant van de Maas in Rotterdam een appartement te zoeken’. Mezelf corrigeren als ik andere mensen meet aan de implicaties van mijn kleur en culturele achtergrond. Ik ga mezelf corrigeren, en mijn mede witte mensen corrigeren.

Wat ik gisteravond ook leerde was een citaat van profeet Mohammed: ‘love for your brother what you love for yourself’. Delen vanuit de werkelijke wens voor een betere toekomst voor iedereen, dat is nog eens verlichting en dat wil ik liever voorstaan dan de huidige status quo. Want mijn Nederland, is van iedereen. De norm van Nederlanderschap hoort niet gebonden te zijn aan een huidskleur of een bepaald etnisch profiel. Een knap land floreert op verandering, op nieuwe culturen, extra zienswijzen. En een echte democratie past zicht daarop aan en denkt niet vanuit één paradigma. Mijn Nederland is niet van mij omdat ik blauwe ogen heb, maar omdat ik een Nederlands paspoort heb. En zo geldt het voor iedereen met een paspoort. Dank voor de confronterende inzichten. En sorry. En fijne feestdagen – kerstvakantie als norm doet eigenlijk ook geen recht, en een mooi 2017 na Christus gewenst lijkt steeds willekeuriger. Dat zo’n bescheiden stelling me ergens oncomfortabel maakt, is pijnlijk en veelzeggend.

Klik hier om de opname van de Vrijheidslezing van 22 december terug te kijken.

De foto komt van Victoria Pickering.

Young Critics draait volledig op donaties. Vond je dit artikel van Amée Leferink de moeite waard? En wil je graag meer van deze schrijver lezen? Steun ons dan in de vorm van een donatie.

Hieronder kun je iets bijdragen aan het artikel of de discussie aangaan. Ben je het met Amée eens? Waarom wel/niet?