BNN kloonde een huisdier, what’s next?

In Rotterdam loopt sinds kort de gekloonde hond Pipo rond, het evenbeeld van de inmiddels overleden Joep. BNN kloonde het huisdier in Zuid-Korea – prijskaartje: 50.000 euro. Daarmee heeft de omroep de interessante, ethische discussie over klonen en genetische manipulatie een nieuwe impuls gegeven. Het klonen van dieren is voor velen tot daar aan toe, al is dit in Nederland zelf verboden, maar wat biedt de toekomst? De stap naar designerbaby’s wordt zo steeds kleiner. What’s next?

Artistic Bokeh 11851634526_5f5414cf84_k

In sprookjes is alles mogelijk. Sneeuwwitje had huid zo wit als sneeuw, lippen zo rood als bloed en haar zo zwart als ebbenhout; precies zoals haar moeder wenste. De wetten van de natuur worden ongestraft aan de laars gelapt. Sprookjes hebben geen boodschap aan erfelijkheid van genen. Zijn zogenoemde ‘designerbaby’s’ ook toekomstmuziek in onze werkelijkheid? De medische wetenschap heeft de afgelopen jaren enorme sprongen vooruit gemaakt. Het knutselen aan DNA wordt steeds gemakkelijker en preciezer. In verschillende landen, zoals Zuid-Korea, wordt zelfs al intensief geëxperimenteerd met klonen. Kunnen we straks in een app onze eigen baby samenstellen? Kies je voor bruine ogen, bruin haar en een hoog IQ, of toch liever een atletische bouw gecombineerd met een donkere huid?

Natuurlijk roept dit de nodige vragen en bezwaren op, vinden ook genetici van over de hele wereld. Daarom werd december 2015 in Washington het ‘International Summit on Human Gene Editing’ georganiseerd. Drie dagen lang spraken meer dan vijfhonderd wetenschappers over de wetenschappelijke, ethische, wettelijke, sociale en beleidsmatige gevolgen en complicaties van de ‘genetische revolutie’. Steeds meer mogelijkheden liggen binnen handbereik. Op één punt waren de wetenschappers het allemaal eens: het wordt hoog tijd om wereldwijde regels en richtlijnen op te stellen over dit thema. De grenzen van de maakbaarheid van het leven moeten duidelijk in kaart worden gebracht; hoe wenselijk is het knutselen aan het genetisch materiaal van mensen?

De ongelijkheid tussen verschillende landen speelt ook in het voorbeeld van BNN een rol. Omdat het in Nederland illegaal is dieren te klonen, reisden filosoof Bas Haring en presentatrice Sophie Hilbrand naar Zuid-Korea voor hun project. Het is echter wel mogelijk om gekloonde dieren de importeren – verschillende politieke partijen hebben moeite met de tegenstrijdigheid van deze regels. Het mag worden geprezen dat BNN op deze manier het debat over klonen en genetische modificatie aanzwengelt. Want zonder publiek debat komen regels en richtlijnen moeilijk van de grond. Een thema moet leven in een samenleving, voordat stappen kunnen worden gezet.

Onnatuurlijk of levensreddend?

Genetische modificatie en klonen is qua techniek niets nieuws; al decennia wordt deze techniek toegepast bij het kweken van voedsel. Vooral het Amerikaanse biotechnologisch bedrijf Monsanto is groot geworden met de verkoop en ontwikkeling van ‘beter aangepaste’ gewassen – waarvoor het bedrijf permanent onder vuur ligt door milieuorganisaties. Die organisaties bestempelen de aangepaste gewassen gekscherend als ‘alienvoedsel’. Het is ‘onnatuurlijk’ en daarom slecht, is de gedachte. Monsanto zelf ziet zijn taak veel nobeler: met enkele aanpassingen in het DNA van mais kan een plant meer en grotere kolven dragen, waarmee de groeiende wereldbevolking kan worden gevoed. Zo ontwikkelde het Zwitserse bedrijf Syngenta zaden voor ‘gouden rijst’. Dat is rijst met toegevoegde vitamine A, om het vitaminegebrek in ontwikkelingslanden – waar rijst veelal het basisvoedsel is – tegen te gaan.

Er zijn bovendien steeds meer experimenten met genetisch gemodificeerde dieren. Zo wordt sinds enkele jaren AquaAdvantage zalm gekweekt; de zalm groeit door een gen van een andere vis twee keer zo snel. Bovendien biedt genetische modificatie de mogelijkheid om dieren immuun te maken voor bepaalde ziektes. Dat betekent geen massale ruimingen van kippenboerderijen meer, wanneer de vogelgriep in Nederland heerst. En hoe fijn zou het zijn als de tijgermug het zikavirus niet meer zou kunnen verspreiden? De toepassingen zijn eindeloos.

Dit geldt dus ook voor de mens. Veel leed kan worden voorkomen, wanneer mensen bijvoorbeeld worden behoed voor genetisch overdraagbare ziektes, en we kunnen de mens mogelijk zelfs verbeteren! Begrijpelijkerwijs wordt met genetische modificatie terughoudend omgesprongen. Er zijn nog veel lacunes in de kennis over genetische modificatie en we zouden niet willen dat er onbedoelde bijwerkingen optreden tijdens het knutselen aan het DNA. Misschien dat met het oplossen van één ziekte, drie nieuwe ziektes ontstaan. De wetenschappers pleitten tijdens de ‘Summit on Human Gene Editing’ daarom voor meer onderzoek op dit gebied, voordat wereldwijd harde regels worden vastgelegd.

Kwestie van perfectie

Genetisch onderzoek tornt echter vaak aan ethische en legale richtlijnen, want hoe kun je menselijke genetica onderzoeken zonder mens als onderzoeksobject? Genetische modificatie moet idealiter vóór het leven of in het allereerste begin van het leven worden uitgevoerd. Onderzoek met embryo’s is daarom essentieel om hierover meer te weten te komen, dit stuit echter op veel ethische en religieuze bezwaren. In Nederland was de wet altijd erg streng met betrekking tot dit onderzoek; alleen de ‘restembryo’s’ – die bijvoorbeeld overbleven bij een ivf-behandeling – mochten voor onderzoek worden gebruikt. Minister Schippers van Volksgezondheid (VVD) werkt nu aan een wijziging van de embryowet, die het mogelijk maakt om embryo’s speciaal voor onderzoek te kweken.

Onder meer in het Verenigd Koninkrijk bestaat de mogelijkheid tot fundamenteel onderzoek op embryo’s al langer. Ook in China is veel meer mogelijk op dit gebied; daaruit is de nieuwe gentechniek CRISPR/Cas9 voortgekomen. Nog nooit was het mogelijk om zó precies – zonder andere genen te ‘raken’ – menselijk DNA aan te passen. Deze doorbraak heeft de hele mondiale discussie over dit thema aangejaagd. Met CRISPR/Cas9 wordt nu geëxperimenteerd om HIV-resistentie bij mensen te creëren. Hoe mooi zou het zijn om aids op die manier – onder het motto ‘voorkomen is beter dan genezen’ – uit te roeien?

Het is begrijpelijk dat iedereen zijn kinderen de best mogelijke start in het leven wil geven, of zijn huisdier niet wil missen na overlijden, maar hoever willen we hierin gaan? De afwezigheid van hooikoorts – geen levensbedreigende aandoening – scheelt veel irritatie, goed werkende ogen schelen kosten voor een bril, een hoger IQ levert in de toekomst mogelijk een beter betaalde baan op, en een donkerder huid verkleint de kans op huidkanker. Waar ligt de grens? En belangrijker, wat zouden we doen met het deel van de wereldbevolking dat zich deze medische technieken niet kan veroorloven? Debat over dit thema is noodzakelijk. Een potentieel nieuwe (sociale) scheidslijn ligt op de loer: ‘onnatuurlijke’ en ‘natuurlijke’ mensen en dieren. Het sprookje kan snel omslaan in een horrorverhaal.

Macbook Pro
* Intel Core i7 (3.8GHz, 6MB cache)
* Retina Display (2880 x 1880 px)
* NVIDIA GeForce GT 750M (Iris)
* 802.11ac Wi-Fi and Bluetooth 4.0
* Thunderbolt 2 (up to 20Gb/s)
* Faster All-Flash Storage (X1)
* Long Lasting Battery (9 hours)
Help ons groter worden!
Onze site is gratis voor iedereen en dat willen we graag zo houden. Graag willen we je vragen onze facebookpagina leuk te vinden. Zo kunnen wij blijven groeien en mis jij geen van onze artikelen! Alvast bedankt en veel leesplezier, het Young Critics-team :-)
YOUNG CRITICS
Non-actief
Op dit moment wordt geen nieuwe content geplaatst op de site. We zijn op de achtergrond bezig met reorganiseren van onze redactie- en publicatiestructuur. In de tussentijd kun je uiteraard onze oude stukken gewoon op de site lezen. Tot snel! Het YC-team.
Bedankt, we nemen z.s.m. contact met je op.