Mindfulness, de mythe van de 21ste eeuw?

We willen niet dealen met pijntjes, gedachtes of stress. We willen een leven vol glitters, feest en vooral een leven zonder zorgen. Een grote hype die inspeelt op deze gedachten is mindfulness. Maar is dat wel zo effectief?

photodune-4752227-mind-s

Als schrijver, maar ook als individu, merk ik regelmatig dat mijn hoofd overloopt van spanning, stress en alles wat er nog moet gebeuren. In 2015 startte ik aan mijn minor ‘Mindful Communiceren’. Ik was al bekend met het fenomeen ‘mindfulness’ en had al aardig wat boeken in mijn boekenkast verzameld. Na een jaar actief deel te hebben genomen aan de yogalessen bij een yogaschool in Amsterdam, wist ik wel het een en ander van deze zogenaamde alles-oplosser. Ik was er alleen niet van overtuigd dat het mij als stress-gevoelig en hoog sensitief persoon zou veranderen.

Vroeger hadden we hypes als Flippo’s en Pokémon, wat overigens onlangs weer een enorme kansloze comeback maakte. Als kind kon je gefascineerd raken door hypes. Ze werden niet voor niks bedacht door de reclame industrie: er zat een strategie achter en dat was verkoop. Tegenwoordig is er een nieuwe hype, namelijk mindfulness. Een hype die inmiddels zo gevormd is dat het voornamelijk om geld maken draait. Het echte mindfulness en waar meditatie eigenlijk voor bedoeld is, is voor velen een groot vraagteken.

De bodemlozeput genaamd ‘spiegel’

Mijn minor was naast mijn interesse in mindfulness, ook een manier om even te ontsnappen aan de drukte van drie jaar studie. Ik had even een break nodig en dit leek mij de perfecte manier. Wat ik niet wist, was dat er een denkbeeldige spiegel van twee bij twee voor mijn neus gehouden zou worden en mij zou confronteren met alles wat er mis was in mijn leven en met mij als persoon.

Natuurlijk was dat niet de insteek van de minor en ook niet die van mindfulness, maar het maakte meer los dan waar ik op dat moment zin in had. Na de cursus bleef ik achter met een hoop opgerakelde oude koeien die diep uit de modder van de sloot waren getrokken door die gigantische spiegel en ik wist er geen raad mee.

De gevaren van mindfulness

Psycholoog Miguel Farias vertelt tijdens een interview met Marco Visscher over de gevaren van mindfulness en wat het in je los kan maken. Zodra je afdaalt in de verborgen krochten van je geest, zonder enige voorbereiding of begeleiding, kunnen er allerlei dingen naar boven komen, waar je niet altijd mee om weet te gaan.”

We veronderstellen dat meditatie enkel positiviteit brengt, maar niets is minder waar. Mindfulness kan op elk individu een ander effect hebben en elk individu moet zijn problemen op een andere manier benaderen. In de psychologie zijn er niet voor niks allerlei verschillende behandelmethodes.

Meditatie is fijn om even te ontsnappen aan de drukte van de stad, je werk, je gezin, kortom: de drukte van je leven. Maar er komt ook een moment dat je terug moet naar de realiteit. De realiteit is niet veranderd als jij uit je mindfulness bubbel stapt, het enige wat hopelijk veranderd is, is de manier hoe jij er tegenaan kijkt. Tegenwoordig hebben we zoveel kwaaltjes dat we uit wanhoop zoeken naar alternatieve oplossingen. We willen niet dealen met pijntjes, gedachtes of stress. We willen een leven vol glitters, feest en vooral een leven zonder zorgen.

Een dure hype

Als we willen kunnen we via bol.com zeker tien boeken aanschaffen over mindfulness, je hebt ze de volgende dag nog in huis. De gedachte achter mindfulness is dat je het altijd en overal kunt toepassen: tijdens het lopen, tijdens het eten, tijdens het zetten van je kopje thee en uiteraard ook tijdens het mediteren. Mensen zijn bereid heel wat geld uit te geven om deze alternatieve geneeswijze toe te laten in hun leven.

Inmiddels heeft deze hype zo’n vorm aangenomen dat het een oplossing lijkt voor alles. Tik in Google ‘geneeswijze mindfulness’ in en je vindt een pagina vol met cursussen die je kunt volgen. De kosten die eraan verbonden zitten zijn echter minder mindfulness. De yogascholen schamen zich niet voor de prijzen die ze vragen voor een maandabonnement. De gemiddelde prijs is 50 euro. Deze 50 euro kun je ook uitgeven aan een sportschool waar je een op maat gemaakt sportschema en voedingsplan krijgt. Sporten heeft overigens een heel positief effect op de gezondheid van de geest, iets wat veel mensen vaak vergeten en wat door veel wetenschappers, doktoren, filosofen en psychologen wordt beaamt. Bij de meeste yogascholen wordt er voor een regulier maandabonnement niks op maat gemaakt. Er wordt niet gekeken naar jouw persoonlijke klachten en dan heb ik het niet over een vervelende hemstring of een blessure in je nek. Ik heb het over psychische klachten die een serieuzere vorm kunnen aannemen als je aan mindfulness begint en dagelijks gaat mediteren.

De kosten die eraan verbonden zitten zijn echter minder mindfulness.

Ik heb boeken in mijn boekenkast over mindfulness en het behoefenen ervan. De oefeningen die erin staan zijn allerdaagse simpele dingen zoals thee zetten of douchen. Volgens de auteurs is de kracht van mindfulness om die momenten te pakken, te vergroten en er extra van te genieten. Korte meditaties noemen ze dat. Ik noem ze ‘kleine geluksmomentjes.’ Het heeft voor mij niks te maken met mindfulness of meditatie, wat zijn oorsprong vindt in het Boeddhisme: een serieuze levensleer die voor een klein deel nader verklaard wordt in een boek van de Dalai Lama waar ik over beschik. Ik kom niet verder dan de eerste vijf bladzijdes omdat dit boek simpelweg te ingewikkeld is. Als elk boek over meditatie en mindfulness zoveel diepgang zou bevatten als die van de Dalai Lama, dan was 80% niet te overtuigen om eraan te beginnen.

Farias zegt in zijn interview met Marco Visscher: “In de boeddhistische traditie werd meditatie niet op zichzelf gebruikt. Als je zocht naar persoonlijke transformatie in een spirituele context werd meditatie hooguit gezien als een middel, maar niet eens het beste middel. De beste manier naar transformatie was de bestudering van de geschriften. Meditatie deed je erbij, maar het was vooral bedoeld voor mensen die niet geletterd waren of niet intelligent genoeg om de geschriften fatsoenlijk te bestuderen.” Hieruit blijkt dat slechts mediteren geen oplossing is een persoonlijke transformatie. Het kan verlichting brengen in stress en je zal wellicht beter kunnen omgaan met pijn, maar het verandert je niet direct als persoon.

Ook legt Farias uit dat Boeddhisten gruwelen van het feit dat hun eeuwenoude traditie wordt toegepast in seculiere context en gebruikt wordt als middel tegen stress of je beter te laten concentreren op werk. “Meditatie wordt zelfs in het leger ingezet om betere soldaten op te leiden. Het heeft niets meer te maken met een beweging naar transcendentie. Het bevestigt je eigen egoïsme.”

De echte betekenis van mindfulness en meditatie is door de hype veranderd. Het is commercieel dus interessant voor een hele brede doelgroep. Het is toegankelijk gemaakt, maar het blijft de vraag of het ook zo effectief is als het beweert te zijn.

Macbook Pro
* Intel Core i7 (3.8GHz, 6MB cache)
* Retina Display (2880 x 1880 px)
* NVIDIA GeForce GT 750M (Iris)
* 802.11ac Wi-Fi and Bluetooth 4.0
* Thunderbolt 2 (up to 20Gb/s)
* Faster All-Flash Storage (X1)
* Long Lasting Battery (9 hours)
Help ons groter worden!
Onze site is gratis voor iedereen en dat willen we graag zo houden. Graag willen we je vragen onze facebookpagina leuk te vinden. Zo kunnen wij blijven groeien en mis jij geen van onze artikelen! Alvast bedankt en veel leesplezier, het Young Critics-team :-)
YOUNG CRITICS
Non-actief
Op dit moment wordt geen nieuwe content geplaatst op de site. We zijn op de achtergrond bezig met reorganiseren van onze redactie- en publicatiestructuur. In de tussentijd kun je uiteraard onze oude stukken gewoon op de site lezen. Tot snel! Het YC-team.
Bedankt, we nemen z.s.m. contact met je op.