De Borderline Samenleving

Vorige week behaalde Young & United een mooie overwinning. Minister Asscher maakte bekend dat jongeren vanaf 21 jaar hetzelfde minimumloon gaan verdienen als volwassenen. In principe een mooi streven, je bent immers voor de wet volwassen en daar hoort een volwassen loon bij. Zo verdient een 18-jarige momenteel 55 procent minder dan het volwassen loon. De argumentatie om dit te veranderen is logisch maar te kort door de bocht. Het is een redenatie die symptomatisch is voor wat er nu aan de hand is voor de maatschappij. Wij leven in een borderline samenleving. En meer dan 30 procent van de Nederlandse bevolking doet mee.

Wat is het probleem met de nieuwe wet van Lodewijk? Het probleem is niet in de maatregel zelf, maar de tendens van de samenleving om alles in hokjes in te delen. Wij denken als samenleving steeds meer zwart-wit, een belangrijk kenmerk van borderline. Vroeger werd men ‘geleidelijk’ volwassen van 16 tot 23 jaar; men kreeg steeds meer verantwoordelijkheden in deze leeftijdsfase. Van je eerste biertje tot je eerste loonstrookje als volwassene. Nu verloopt de volwassenwording van de medemens wat sneller, van 18 tot 21 jaar. Je eerste biertje wordt gelijk een gin-tonic. Rijles, stemmen en trouwen behoren ineens ook tot de mogelijkheden. Ook mag je opdraaien voor je eigen zorgverzekering. En nu krijg je op je 21e al je eerste loonstrook als volwassene.

Kortom, de verantwoordelijkheid die jongvolwassen burgers krijgen komt steeds dichter bij de leeftijd van 18 jaar te liggen. Deze verantwoordelijkheid loopt niet synchroon met de ontwikkeling van het brein, welke tot het 25e levensjaar nodig heeft om volledig tot rijping te komen. Het gedeelte voor het plannen en het inzien consequenties – de prefrontale cortex – komt pas als laatste volledig tot ontwikkeling. De sociaal-maatschappelijke ontwikkeling loopt asynchroon met de biologische ontwikkeling van het brein. Als wij burgers ouder dan 18 gaan zien als volledig volwassen terwijl het brein daar nog niet klaar voor is, moeten wij ook kunnen dealen met de consequenties. Dan moeten wij accepteren dat nummers als ‘Drank en Drugs’ hoog in de Top40 staan en dat de ziekenhuizen vol liggen met minderjarige comazuipers. Volwassen worden duurt een tijd, geef burgers daar de tijd voor.

Het probleem is niet in de maatregel zelf, maar de tendens van de samenleving om alles in hokjes in te delen.

De tendens om alles categorisch in te delen zien wij ook in de politiek. Jan Roos (GeenStijl) en Thiery Baudet (Forum voor de Democratie) vroegen aan de Nederlandse burger om voor of tegen het associatieverdrag met Oekraïne te stemmen, een document van 323 pagina’s. Ook allerlei randzaken speelden bij dit ‘feest der democratie’, zoals proteststemmen en geopolitieke gevolgen. Wij willen dit complexe document samenvatten met een simpele vraag, maar dit is onmogelijk. Iets meer dan 30 procent probeerde deze vraag te beantwoorden, een groot deel stemde tegen. In 2005 zagen wij een soortgelijke tendens toen 61,6 procent tegen een Europese grondwet stemde, met een opkomstpercentage van 63,3 procent. Directe democratie is wellicht niet het juiste middel voor deze complexe zaken.

Maar ook bij onze indirecte democratie zien wij de neiging om alles in te delen. In de Tweede Kamer worden bevolkingsgroepen systematisch zwart-wit weggezet. Geert Wilders deelt al jarenlang bevolkingsgroepen systematisch in. In goed en fout; c.q. niet-moslim en moslim. Dit is nou juist waar Jan Marijnissen jaren lang tegen ageerde. Regelmatig beargumenteerde Marijnissen dat men bevolkingsgroepen niet systematisch kan indelen in groepen omdat de geschiedenis heeft aangetoond dat dit niet werkt. Ik vraag mij tot op de dag van vandaag af of Marijnissen hiermee Wilders vergeleek met Hitler. In ieder geval heeft het betoog van Marijnissen weinig uitgehaald, zo’n 7 jaar later worden nog steeds bevolkingsgroepen systematisch ingedeeld in groepen. Wellicht is het met de komst van vluchtelingen alleen maar meer geworden.

Maar er is ook hoop. Recentelijk werd bekend dat het voedingsvinkje mogelijk wordt afgeschaft. Het vinkje dat voedsel indeelt in gezond/ongezond. Het wordt mogelijk vervangen door een beter systeem waarbij er gebruik gemaakt wordt van een stoplicht Er wordt dan per categorie (suiker, zout en vet) aangegeven hoe gezond het betreffende product is (rood, oranje en groen)..

Het lijkt wel hypocriet, klagen over een maatschappij die te veel in categorieën denkt, terwijl je diezelfde samenleving ook weer in een hokje probeert te plaatsen. Toch geeft deze categorie, de borderline samenleving, weer wat er aan de hand is: wij delen alles zwart-wit in. Goed of fout, voor of tegen, kind of volwassene.

Wij leven in een wereld die wij beter willen begrijpen door iets te vinden en je mening te geven. Deze wereld staat ondertussen bol van angsten en spanningen. Het liefst willen wij van alles weten, zo snel mogelijk. Willen wij dit kortzichtige denken doorbreken, dan moeten wij ons niet meer laten beperken door angsten en zwart-wit denken, maar laten leiden door argumenten en redenatie… voor zover onze prefrontale cortex dit toelaat.

Young Critics draait volledig op donaties. Vond je dit artikel van Marcel van Ooijen de moeite waard? En wil je graag meer van deze schrijver lezen? Steun ons dan in de vorm van een donatie. Alvast bedankt, we waarderen je steun enorm.