Waarom sekswerk overal legaal zou moeten zijn

Een 17-jarig meisje in Thika (Kenia) wordt opgepakt door de politie wegens het aanbieden van seks. Ze krijgt een cel toegewezen op het politiebureau. ‘s Avonds vraagt de chef aan de agent in dienst om haar ’s ochtends vroeg naar hem te brengen. Ze wordt herhaaldelijk verkracht en daarna terug naar haar cel gebracht. Twee andere agenten houden dit patroon een paar dagen in stand. Dan wordt het meisje vrij gelaten.

Ik snap het als je sekswerk, op z’n zachts gezegd, een beetje apart vindt. Dat als je hoort dat 85% van de vrouwen die op de Wallen werkzaam is dit onvrijwillig doet, je jezelf afvraagt waarom we dit in Nederland in godsnaam nog accepteren. Ik snap dat je door verhalen over uitbuiting en mishandeling een afkeer krijgt tegen dit beroep. En ik snap zelfs dat je door een gelovige achtergrond, of je eigen waarden rondom seksualiteit, je het niet helemaal voor kunt stellen dat iemand zijn of haar lichaam ‘gebruikt’ om geld te verdienen. Het is makkelijk om je te laten leiden door cijfers en meningen die onder je neus worden geschoven. Totdat ik leerde over de misstanden en verkeerde cijfers, deed ik namelijk precies hetzelfde.

Het is begin juni (2015) als ik Nadia, de coördinator van de Red Umbrella Fund voor het eerst spreek. Nadia vertelt mij dat de Red Umbrella Fund opkomt voor de rechten van sekswerkers, om op deze manier hun werk en leefomstandigheden te verbeteren. Ik denk terug aan een documentaire die ik kort daarvoor zag: ‘Jojanneke in de Prostitutie’. Mensenhandel en slechte omstandigheden doordrenken het hele programma. Waarom zou iemand zoiets mensonterends als sekswerk steunen in plaats van het te stoppen? Dit vraagt om research. Mijn ongeloof blijkt vooral naïviteit te zijn en onwetendheid maakt plaats voor kennis. Voor ik het weet ben ik getransformeerd in een voorstander van decriminalisering. Waarom? Omdat het mensonterende hem zit in alle facetten rondom sekswerk, behalve het werk zelf.

Het mensonterende zit hem in alle facetten rondom sekswerk, behalve het werk zelf.

Het verhaal over het meisje uit Thika is slechts een greep uit wat ik lees in het rapport van Open Society Foundation (2008), dat gaat over geweld tegen sekswerkers in Kenya. In Kisumu (een andere stad in Kenia) worden bijvoorbeeld sekswerkers vaak rechtsreeks ‘opgeëist’ door oudere politie agenten. Zo werd een vrouw vier dagen lang vastgehouden en misbruikt in het huis van een agent, en pas vrij gelaten toen een nieuw slachtoffer werd gearresteerd en haar plaats kon overnemen. Vrouwelijke agenten zijn niet veel beter. Gearresteerde sekswerkers mogen niet lopen, maar moeten op handen en voeten door hun cel kruipen. Ook worden ze gedwongen tot geven van stripteases, waarna ze worden uitgelachen en vernederd. Ze slapen vaak op de grond, krijgen geen fatsoenlijk eten en worden gedwongen om ‘s nachts de grond te dweilen met een mix van water en urine. Gewoon, omdat het kan.

Dit soort verhalen vind je niet alleen in Kenia. Verkrachtingen en geweld door politie en klanten: in veel landen kijkt niemand hiervan op. Ook zijn sekswerkers in veel landen niet welkom bij gezondheidsinstanties en worden ze verstoten door hun gemeenschap. Zo wordt in Cambodja hen de toegang tot HIV medicatie onthouden. Gaat het wereldwijde HIV probleem ooit opgelost worden als de meest vatbare groep voor deze ziekte geen hulp krijgt? Ik denk van niet. Een andere vrouw verklaart dat ze een bod van een (omgerekend) magere twee dollar aannam, omdat haar kind anders geen eten op tafel zou vinden die avond. Zonder arbeidsrechten heeft ze geen keuze, zulke lage prijzen hanteren is de enige mogelijkheid.

De verhalen raken me – onrechtvaardigheid is iets dat me altijd diep heeft geraakt. Het probleem is eigenlijk vrij simpel: respect ontbreekt, sekswerkers worden niet als volwaardig mens beschouwd. Als je in de maatschappij niet geaccepteerd wordt, weinig geld hebt en je beroep wordt bestraft met gevangenschap, kom je terecht in een positie waarin je ongelooflijk kwetsbaar bent. Geweld en uitbuiting zijn dan onvermijdelijk.

Waarom hebben we eigenlijk zoveel moeite met sekswerk? De term luidt: ‘het vrijwillig uitvoeren van seksuele handelingen tussen twee volwassenen tegen betaling.’ In mijn beleving is er niks schadelijks te vinden in deze omschrijving. Gratis seks mag wel, betalen niet? Of zit het hem in dat woordje ‘vrijwillig?’ dat vaak niet in het woordenboek lijkt voor te komen bij mensen die het over het sekswerk hebben, en daarbij steevast op mensenhandel uitkomen.

Dat mensenhandel vreselijk is weten we allemaal. Door sekswerk te illegaliseren creëer je echter een ondergronds wereldje waarin het goede niet meer van het kwade te onderscheiden is. Je benadeelt hiermee niet alleen de mensen die vrijwillig in de branche werken, maar vaak ook juist de mensen die er tegen hun wil in werken. Het ondergrondse wereldje dat er al is, zal groeien en de échte slachtoffers van mensenhandel zullen onopgemerkt in de massa verdwijnen. Een ondergronds wereldje waarin rechten niet bestaan. Een wereldje waarin men kwetsbaarder wordt voor verslavingen, geweld en ziektes, en bovendien moeilijker te bereiken is voor de hulpverlening.

Een demonstrerend voorbeeld wat betreft dit ondergrondse wereldje betrekt zich wederom tot het HIV probleem. In landen als China en Tanzanië, maar ook in de Verenigde Staten, worden sekswerkers opgepakt door de politie, simpelweg omdat ze condooms op zak hebben. Gearresteerd worden of onveilig werken, je kinderen wel of geen eten kunnen geven. Wat zou jij doen? Het gevolg is, zoals je kunt raden, dat veel sekswerkers zonder condoom gaan werken.

Door sekswerk te illegaliseren creëer je een ondergronds wereldje waarin het goede niet meer van het kwade te onderscheiden is.

Moraalridders zeggen dat sekswerk gewoon moet worden vervangen voor ‘normaal’ werk. Actrices zoals Kate Winslet en Meryl Streep zijn het hiermee eens. Zij verzetten zich tegen het nieuwe beleid van Amnesty International om legalisering te bepleiten. Erbuiten latend dat er ook gewoon sekswerkers zijn die plezier hebben in hun werk, is het simpelweg onrealistisch. Hoe kan de vrouw die het bod van twee dollar aannam ‘normaal’ werk vinden in een land waar er een tekort is aan banen? Factoren als armoede, gebrek aan opleiding, gezondheid en sociale status hebben veel invloed op de keuzevrijheid wat betreft werk. Daarom moeten we ons ook bedenken dat een alternatief op sekswerk, indien gewenst, alleen mogelijk is op het moment dat er ook echt economische kansen zijn.

Een (ex)sekswerker veel te lange dagen in een textielfabriek laten werken voor een hongerloontje (dit gebeurt veel) is geen goede oplossing en komt vaak meer in de buurt bij mensenhandel dan sekswerk. De NGO’s (Non Governmental Organisations) die deze zogenaamde reddingsprogramma’s steunen mogen zich in een hoekje gaan schamen wat mij betreft. De vrouw die haar kind wil voeden heeft rechten en bescherming nodig, hiermee geef je haar kracht, zowel fysiek als mentaal.

Amnesty International plaatste een filmpje waarin een vrouw vertelt hoe sekswerk, het geld dat ze daarmee verdiende, het haar mogelijk maakte weg te gaan bij haar gewelddadige man. Het deed me denken aan wat Marjan Wijers (onderzoeker naar mensenhandel en sekswerk) zei in een interview voor De Groene Amsterdammer: ‘Juist feministen moeten opkomen voor de rechten van sekswerkers. Het stigma op prostitutie is iets dat alle vrouwen raakt. Het houdt het idee in stand dat het recht op bescherming tegen geweld afhangt van hun eer of seksuele zuiverhuid.’ Wat is er krachtiger dan een vrouw die haar kinderen redt door hen weg te halen bij een vader die mishandelt? Dat verdient geen discriminatie of gevangenisstraf, maar niks anders dan respect.

De foto komt van Ammar.

Young Critics draait volledig op donaties. Vond je dit artikel van Eva Jansen de moeite waard? En wil je graag meer van deze schrijver lezen? Steun ons dan in de vorm van een donatie. Alvast bedankt, we waarderen je steun enorm.