Acht redenen waarom het tijd is voor actieve donorregistratie

Op 18 januari wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd over een initiatiefvoorstel van Pia Dijkstra (D66), waarin zij pleit voor een actief orgaandonatiesysteem. In acht argumenten betoogt Martijn van der Laan waarom hij het eens is met het voorstel.

Photodune Doctor or cardiologist holding heart with care in hands concept for healthcare and diagnosis medical cardiac pulse test

Al jarenlang wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd over het invoeren van een actief donorsysteem. Pia Dijkstra (D66) komt voor de tweede keer met een initiatiefvoorstel waarbij mensen een keuze moeten maken. Maak je geen keuze, dan ben je automatisch geregistreerd als donor (al kan de familie het nog tegenhouden). Op 18 januari vindt het debat in de Tweede Kamer plaats. Ik ben het met Dijkstra eens en vind daarnaast dat het debat vaak op een verkeerde manier gevoerd wordt. Steeds dezelfde eenzijdige argumenten en partijen die niet naar elkaars opvattingen willen luisteren. In dit artikel probeer ik in acht punten wat meer achtergrond bij de voorargumenten te geven en hoop ik dat tegenstanders hun mening nog eens heroverwegen.

1. Er zijn nog steeds te weinig donoren

In Nederland wachten gemiddeld duizend mensen op een nieuw orgaan. Uiteraard zijn er wel meer mensen geregistreerd als donor, maar het is niet zo dat je gelijk in aanmerking komt als je je opgeeft. Het tegendeel is zelfs waar: slechts gemiddeld 0,005% van de mensen die zich hebben geregistreerd als donor komt in aanmerking. Dit ligt aan verschillende oorzaken; om in aanmerking te komen moet je bijvoorbeeld in een ziekenhuis (vaak op de intensive care) overlijden en moet je medisch geschikt zijn. Maar wat is precies te weinig? Die grens ligt voor mij op het punt dat er nog mensen doodgaan omdat er een tekort is aan organen. Er is niet alleen een lange wachtrij – elk jaar gaan er 150 mensen dood terwijl ze wachten op een nieuw orgaan. Dat zijn er 150 te veel.

2. Van de meerderheid in Nederland is geen keuze bekend

De Grote Donorshow van BNN is onderhand een fenomeen geworden en heeft het donorprobleem flink op de kaart gezet. Daarnaast wordt er elk jaar een donorweek gehouden en is de overheid over de jaren heen met veel verschillende campagnes gekomen. Toch mag het nog niet baten: het aantal inschrijvingen groeit, maar niet hard genoeg. Zie hier de cijfers:

2008 – 5.365.129
2009 – 5.463.270
2010 – 5.552.415
2011 – 5.618.926
2012 – 5.701.610
2013 – 5.771.382
2014 – 5.820.131

Zoals je ziet is er sprake van een lichte stijging, maar met 17 miljoen Nederlanders is 6 miljoen registraties echt te weinig. Het is dus niet zo dat de meerderheid geen donor wil worden, maar dat de meerderheid zich simpelweg nog niet heeft uitgesproken. Een ADR-systeem (Actief Donor Registratiesysteem) zorgt ervoor dat mensen een keuze moeten maken.

3. Bespaar nabestaanden een keuze op een emotioneel moment

Het is nu niet het geval dat mensen standaard ‘Nee’ hebben aangevinkt en in het nieuwe systeem alleen ‘Ja’. Bij de eerste (het huidige systeem) moeten de nabestaanden bepalen wat er met de overledene gaat gebeuren. Vaak is dit een misverstand in deze discussie. Er wordt vanuit gegaan dat het niet opgeven van een registratie automatisch betekent dat iemand geen donor is. Dit is niet het geval en de nabestaanden moeten beslissen. Dit gebeurt vaak op een zeer emotioneel moment, aangezien na het overlijden snel moet worden gehandeld. Hierdoor blijkt dat 70% van de nabestaanden de toestemming weigert. In het geval van een ADR-systeem is altijd een keuze vastgelegd. Nabestaanden worden hierdoor minder zwaar belast. Familieleden mogen als ze grote bezwaren hebben nog wel bezwaar aantekenen, maar aangezien veel personen al eerder een keuze hebben moeten maken, is een keuze op dit moeilijke moment veel minder van toepassing. In dit opinieartikel van NRC wordt dit argument nader uitgewerkt.

4. Steun medische professionals in hun werk

Ook voor medisch personeel geldt het bovenstaande argument. Artsen moeten niet alleen vertellen aan nabestaanden dat een patiënt is overleden, maar vervolgens ook of ze instemmen met orgaandonatie. Het eerste is al niet gemakkelijk, laat staan als de tweede vraag er ook nog bij komt. Daarnaast is er onder medisch personeel vaak onduidelijkheid over protocollen rondom orgaandonatie en zijn er knelpunten in het proces van de aanvraag, blijkt uit onderzoek van het Instituut Beleid en Management Gezondheidzorg. Als er meer registraties van te voren zijn ingevoerd, worden deze problemen verminderd.

5. Het ADR-systeem is effectiever

Een argument dat vaak wordt aangehaald, is dat een ADR-systeem niet effectief zou zijn. Het CDA heeft als standpunt dat het niet automatisch leidt tot een verhoging van meer donoren. Zij baseren zich op een vergelijking met andere landen: landen met een ADR-systeem hebben niet meer donoren dan landen met een ander systeem, zo beweren ze. Dit is niet waar. Landen met een geen-bezwaarsysteem hebben gemiddeld meer donoren dan landen met een toestemmingssysteem. Ook blijkt uit de vele onderzoeken die zijn gedaan dat moeilijk kan worden gemeten wat het effect is van het registratiesysteem. De redenatie van het CDA is kort door de bocht en slecht onderbouwd. Het feit dat landen met een ADR-systeem niet per se meer donoren hebben (wat in veel gevallen wel zo is), suggereert niet gelijk dat dit aan het systeem ligt. Dit heeft met veel factoren te maken, denk bijvoorbeeld aan sterftecijfers, stand van de zorg en educatie. Wat vaak gebeurt in de politiek, maar uiteraard ook daarbuiten, is dat onderzoeken bij de argumentatie worden gezocht in plaats van andersom. De onderzoeken waar het CDA zich op baseert worden door grote meta-studies zelfs bestempeld als ‘onderzoeken met significante limitaties’.

6. Het is ethisch meer verantwoord

In het initiatiefvoorstel betoogt Dijkstra dat orgaandonatie niet slechts als een prijzenswaardige gift moet worden gezien, maar daarnaast ook als een daad van solidariteit. Het is een manier om levens te redden. Door het alleen als vrijwillige gift te zien, heeft het niet opgeven van een keuze ook geen consequentie. Vaak wordt het argument van zelfbeschikking aangehaald als tegenargument. Mensen moeten over hun eigen lichaam kunnen beschikken en dus is ADR-systeem ongeschikt en onethisch. Het tegendeel is waar: orgaandonatie wordt geen plicht en mensen worden juist gestimuleerd een eigen keuze te maken. Er is juist meer sprake van zelfbeschikking dan in het huidige systeem, aangezien mensen bewust worden aangespoord een keuze te maken over het eigen lichaam. Van veel meer mensen wordt bekend wat hun voorkeur is, in plaats van dat de familie dit achteraf moet bepalen.

7. Ruime meerderheid Nederlanders is voor een ADR-systeem

Er is veel steun in de samenleving voor een nieuw systeem. 61% van de Nederlands is volgens EenVandaag voor het invoeren van een ADR-systeem. Een kwart van de mensen die nu niet geregistreerd staan, geeft aan dan wel donor te zullen worden. Verrassend uit het onderzoek is de onwetendheid die nog steeds heerst over dit thema. 40% van de ondervraagden die nog geen donorformulier hebben ingevuld, weet niet dat zij dit kunnen doen. Maurice de Hond deed in 2012 al een peiling, waar uit bleek dat 56% vond dat een ADR-systeem moet worden ingevoerd.

8. Ga illegale orgaanhandel tegen. Stop de commercie

Uit onderzoek van het Erasmus MC blijkt dat orgaanhandel aan de orde van de dag is. Het is ook logisch: het gaat vaak om een kwestie van leven en dood en dan worden normale grenzen snel overschreden. Ik hoef hier niet te betogen wat er verkeerd is aan illegale orgaanhandel en wat de risico’s hiervan zijn. De aanbodzijde valt veel te verwijten, maar van de vraagzijde snap ik het wel. In tijden van nood en de afwezigheid van enig alternatief, probeer je alles wat nog mogelijk is. Met een ADR-systeem en daarbij de hoop dat er meer mensen donor worden, kunnen dit soort praktijken tegen worden gegaan.

Orgaandonatie blijft altijd een gevoelig onderwerp. Je wordt gedwongen na te denken over de dood en voor de meeste mensen is dat niet hun grootste hobby. Het is dan ook makkelijk dit voorbij te laten gaan en je er niet mee bezig te houden. Toch is het goed hier bewust bij stil te staan, zowel voor jezelf als voor je nabestaanden. Bedenk: uiteindelijk eindig je toch rottend onder de grond of word je een hoopje as, wat nou ook niet de ideale omstandigheden zijn. Hoe mooi is het anderen nog de kans op een leven te gunnen. Bedenk ook dat, als je je opgeeft, de kans dat je echt donor wordt heel klein is. Laten we zorgen dat voor iedereen duidelijk is waar hij of zij aan toe is en dat we in het gunstigste geval de wachtlijst tot nul reduceren.

 

Stelling: “Het is tijd voor een Actief Donor Registratiesysteem.” Wat vind jij?

Eens
Oneens

 

Macbook Pro
* Intel Core i7 (3.8GHz, 6MB cache)
* Retina Display (2880 x 1880 px)
* NVIDIA GeForce GT 750M (Iris)
* 802.11ac Wi-Fi and Bluetooth 4.0
* Thunderbolt 2 (up to 20Gb/s)
* Faster All-Flash Storage (X1)
* Long Lasting Battery (9 hours)
Help ons groter worden!
Onze site is gratis voor iedereen en dat willen we graag zo houden. Graag willen we je vragen onze facebookpagina leuk te vinden. Zo kunnen wij blijven groeien en mis jij geen van onze artikelen! Alvast bedankt en veel leesplezier, het Young Critics-team :-)
YOUNG CRITICS
Non-actief
Op dit moment wordt geen nieuwe content geplaatst op de site. We zijn op de achtergrond bezig met reorganiseren van onze redactie- en publicatiestructuur. In de tussentijd kun je uiteraard onze oude stukken gewoon op de site lezen. Tot snel! Het YC-team.
Bedankt, we nemen z.s.m. contact met je op.