Venezuela, een zinkend schip met een nieuwe kapitein

Terwijl wij ons druk hebben gemaakt om de financiële crisis in Griekenland, de radicale uitspraken van Geert Wilders en de dreigingen uit het Midden-Oosten, is ver van ons vandaan een schip aan het zinken. De regering in Venezuela heeft er een potje van gemaakt. Het land wordt geregeerd door angst en onzekerheid, afkomstig uit rellen, arrestaties en hyperinflatie. Dan laat ik hier de drugshandel en ruzies met buurlanden nog achterwege. Maar, dit alles gaat veranderen door de uitkomst van de meest recente verkiezingen. In dit stuk poog ik duidelijkheid te scheppen over hoe de droom van Chavez in duigen viel en hij het land in een crisis bracht.

Het sprookje van Chavez

De boef die beschuldigd wordt van al het onheil is voormalig President Hugo Rafael Chavez Frias: een man met een plan. In de jaren tachtig werd het land al geteisterd door armoede, rellen en criminaliteit. Dit heeft geleid tot de oprichting van de ‘Movimiento Bolivariano Revolucionario 200’, onder leiding van Chavez. Het doel was de armoede en corruptie in het land te bestrijden. Zij komen voor het eerst in actie in 1992 waar zij proberen een staatsgreep te plegen. Op dat moment waren arbeiders in staking en hier stiekem tussen door hebben zij gepoogd door te pakken naar een coupe. Helaas stonden de stakers hier niet geheel achter en werden de rebellen opgepakt.

Venezolanen beschikken over een zeker temperament en de arrestatie was dan ook niet voldoende om de MBR-200 klein te krijgen. In de gevangenis werd rustig doorgewerkt aan een plan om de macht in handen te krijgen. Daarnaast was de bevolking erg onder de indruk van de rebelse actie van Chavez en kreeg hij de reputatie van een nieuwe Venezolaanse Che Guevara.
Eenmaal op vrije voeten wordt gebruik gemaakt van deze populariteit door een nieuwe revolutionaire politieke partije op te richten. Met succes. De partij reist stad en land af om lokale leiders en inwoners te overtuigen van hun standpunten. Hoewel deze underdog door de regering niet als bedreiging werd gezien, wonnen zij de verkiezingen met een meerderheid van ruim 56%.

Viva la Revolucion

Eenmaal aan de macht is Chavez een grote socialistische leider en bondgenoot van de befaamde Fidel Castro. Op dit moment is het land in het bezit van een grote voorraad olie, wat de regering extra mogelijkheden biedt om haar sociaal beleid ten uitvoer te brengen. De nieuwe regering verandert de grondwet en versterkt democratie door voortaan op verschillende niveaus verkiezingen te houden voor volksvertegenwoordigers. Daarnaast werd het hoog tijd om armoede aan te pakken, dit aan de hand van het Plan Bolivar 2000.

Door de hoge olie-inkomsten was het mogelijk om soldaten het land in te sturen die wegen en ziekenhuizen moesten repareren en gratis medische zorg en vaccinaties aanboden aan de bevolking. Daarnaast komt er in deze fase voedsel tegen lage prijzen beschikbaar. Armoede moest en zou uitgeroeid worden.

Als bondgenoot van Castro heeft het land veel buurlanden tegen zich gekregen, zoals de Verenigde Staten. Gelukkig had deze alliantie ook voordelen. Olie werd tegen hoge prijzen verkocht en moderne voorzieningen werden beschikbaar gesteld.

Terugkeer van de onrust

Aan ieder sprookje komt een einde. Met een prijs van ruim 100 dollar per vat was de overheid zeker van haar inkomsten. Toen deze prijs halveerde, werd het moeilijk om het sociaal beleid in stand te houden. Ook de koers van de Venezolaanse Bolivar daalt op de internationale markt en langzamerhand ontstaat er een economische crisis.

In een poging het land te redden besluit de regering de waarde van het geld te koppelen aan de dollar zodat geld enigszins een minder probleem zou zijn. Echter heeft dit geleid tot een zwarte markt. Door inflatie in het land, is het niet realistisch om deze koers aan te houden, dus kan men op de zwarte markt voor 1 dollar 885 Bolivares krijgen in plaats van de schamele 6 Bolivar die je zou krijgen bij het wisselkantoor.

Deze geldcrisis heeft als gevolg dat steeds meer mensen in armoede leven. Het aantal mensen dat leeft onder de armoedegrens stijgt gestaag en zit op dit moment rond de 33%. In deze zware tijden vieren corruptie en criminaliteit wederom haar hoogtijdagen. Het lijkt erop dat de droom van Chávez in duigen is gevallen en het land op een andere manier haar inkomsten moet gaan werven, aangezien olie momenteel weinig redding kan bieden.

Een nieuwe kapitein op een zinkend schip

Afgelopen maand vonden er verkiezingen plaats in Venezuela, waarbij voor het eerst sinds 17 jaar een andere partij aan de macht komt. Binnen het land heerst vreugde met deze uitkomst. De zege is toegekend aan de Tavel van Democratische Eenheid, een verzameling van ruim 20 oppositiepartijen. Hoewel deze uitslag mogelijkheden biedt tot verandering, zijn er een aantal barrières die doorlopen moeten worden voor er daadwerkelijk een verandering plaats kan vinden.

Allereerst zit het hele publieke systeem nog bomvol met socialisten. Daarnaast bestaat de nieuwe regering uit zoveel uiteenlopende partijen dat het vormen van een eenduidig beleid nog lastig kan worden. Tot slot, lijkt het moeilijk ofwel onmogelijk om veranderingen door te voeren zonder budget. Wanneer de koers van de Bolivar ontkoppeld wordt van de dollar, zullen prijzen in het land nog harder stijgen en zal er waarschijnlijk eerst nog meer armoede en onvrede komen voordat er iets kan worden aangepakt. Hoewel dit land een zinkend schip lijkt, ben ik benieuwd of dit kabinet een einde zal bieden aan de rellen en de armoede waar Chávez zich ook al zo tegen verzette.

De foto komt van Alexis Espejo.


Young Critics draait volledig op donaties. Vond je dit artikel van Inge Jansen de moeite waard? En wil je graag meer van deze schrijver lezen? Steun ons dan in de vorm van een donatie of een kopje ☕ (€3,50)!

Alle donaties gaan direct naar Young Critics. Met het geld kunnen we onze website verbeteren, meer artikelen plaatsen en dieper in specifieke thema's duiken. Daarnaast werken we hard aan een opleidingstraject voor jonge schrijvers en een podcast.

Hieronder kun je iets bijdragen aan het artikel of de discussie aangaan. Ben je het met Inge eens? Waarom wel/niet?