De Dodentrein in Mexico

Elke dag kruipen goederentreinen vol mensen dwars door Mexico. De reis naar de Amerikaanse grens is gevaarlijk en lang; achter de grens schuilen nieuwe gevaren zoals militaire patrouilles en mensenhandelaren. Slechts een enkeling behaalt zijn doel: bordenwassen, post bezorgen, auto's sponzen.

jacsonquerubin 3724996283_7c22c2f50d_o

‘Water. Water,’ smeken ze met droge stemmen. Hun gezichten tonen het verschil tussen hoop en wanhoop. ‘Agua. Por favor.’

De gids had voorspeld dat dit zou gebeuren. We zijn in Chiapas, een van de provinciën die Mexico aan Guatemala lijmt. De bedelaars voor de bus zijn migranten uit ergens in Centraal Amerika, die in Mexico wachten op The Train of Death, of La Bestia; een goederentrein die ze zullen gebruiken als lift tot vlak bij de Mexicaans-Amerikaanse grens.

‘Amerika is een belofte voor ze,’ zegt de gids, ‘maar de meesten zullen het nooit tot in Amerika halen.’

Deze mannen zijn niet op de vlucht voor iets, maar naar een ander leven. Ze verschuilen zich in bosjes langs het spoor en enteren de trein als hij voorbij rijdt. Elke dag kruipen goederentreinen vol mensen dwars door Mexico. De reis naar de Amerikaanse grens is gevaarlijk en lang; achter de grens schuilen nieuwe gevaren zoals militaire patrouilles en mensenhandelaren. Slechts een enkeling behaalt zijn doel: bordenwassen, post bezorgen, auto’s sponzen. Het betere leven waarnaar ze op zoek zijn, is het leven waarvoor westerlingen hun neus ophalen.

Slechts een enkeling behaalt zijn doel: bordenwassen, post bezorgen, auto’s sponzen.

Eigenlijk moeten Centaal-Amerikanen niet veel hebben van de VS. Op de markt van Mérida (Mexico) werden we uitgejouwd: ‘Go home, fucking Americans!’ En een paar dagen later blijkt dat ze ook in Guatemala het woord gringo uitspreken met een bijklank die niets te raden overlaat.

Moeders huilen als hun zoons vertrekken. Ze kennen de voorbeelden van andere jongens uit het dorp. Zij vielen op de trein in slaap en stierven tussen de bielzen, of verloren een arm onder de wielen. En allemaal kennen ze de verhalen over de xenofobe Amerikaan.

Maar. ‘We moeten,’ is het argument van al deze vluchtelingen. Het gaat niet om de Amerikanen maar om hun dollars. Het geld dat in de VS wordt verdiend, is voor veel achterblijfgezinnen de primaire inkomstenbron. Een schraal Amerikaans dagloon staat gelijk aan een weekloon in El Salvador of Honduras.

*

Wij, in onze aircotoeristenbus, zijn op weg naar wat zij ontvluchtten. Het is de ultieme decadentie. We rijden van hoogtepunt naar hoogtepunt uit de geschiedenis van de Maya’s, het volk dat leefde (en leeft) in het gebied tussen het Mexicaanse schiereiland Yucatán en het noorden van El Salvador.

De Maya-beschaving beleefde haar hoogtepunt tussen 250 en 900 en ze is een mysterie. Al eeuwen voordat in Manhattan de eerste flats werden gebouwd, rezen in het rijk van de Maya’s al tempels tot in de wolken. Hun enorme tempelcomplexen bouwden ze zonder machines, ze ontwikkelden een eigen hiëroglifisch schrift en hadden een verbluffend astronomisch besef.

De ondergang van het grote en ver ontwikkelde Maya-rijk is een raadsel. Na 900 viel het rijk snel uit elkaar. Interne oorlogen, droogte, een invasie van aliëns, een epidemie; verklaringen te over maar voor alle verklaringen is een gebrek aan bewijs. Resten nog de prachtige tempels en de verhalen. Maar dat zijn toeristentrekkers. Voor deze drie wanhopige migranten en hun dorst is die erfenis niets meer dan de dode rijkdom van het verleden.

*

De bus staat precies stil op een spoor waar La Bestia, of een trein die overstappen op La Bestia mogelijk maakt, zich over enkele uren doorheen zal knarsen. De kruising waar we op staan is letterlijk én figuurlijk – als toeval al bestaat, is ze genadeloos. In de berm waarschuwt een verkeersbord: cuidado con el treno – pas op voor de trein. Eén van de vrouwen uit ons gezelschap roept nerveus dat we moeten doorrijden maar de waarschuwing van het bord lijkt eerder aan de mannen gericht, dan aan ons.

‘Voor deze mannen was het duidelijk de eerste keer,’ zal de gids achteraf zeggen. ‘Mensen die de vlucht vaker hebben geprobeerd, hebben een deken bij zich, of een trui op zijn minst. Zelfs hier wordt het ‘s nachts koud. Zéker op een rijdende trein.’

‘Mensen die de vlucht vaker hebben geprobeerd, hebben een deken bij zich, of een trui op zijn minst.’

Veel migranten maken de vlucht verschillende keren. Als ik bij thuiskomt informatie zoek over dit fenomeen, stuit ik op een filmpje. Een man vertelt dat ergens in Amerika een restaurant is waar een plakkaat aan de muur hangt met alle employees of the month. Zijn naam staat er tussen. ‘De enige latino-naam op heel de lijst is de mijne,’ zegt hij trots. Toch is er iets misgegaan, hij ging kapot aan clichés als drank en drugs, werd opgepakt en uitgezet. Voor de tweede keer in zijn leven wacht hij nu op The Train of Death.

*

Tussen Mexico en Guatemala stroomt de Suchiate rivier als een natuurlijke grens. Over de rivier liggen bruggen waarop het legale grensverkeer plaatsvindt, inclusief het wisselen van de bus, het langdurig staren van douaniers in de paspoorten van blonde vrouwen en de kosten voor een visum die, zoals aan elke corrupte grens, hoger uitvallen dan aangekondigd.

Mensen zonder papier zijn de grens sneller over. Ze waden door de Suchiate of laten zich naar de overkant varen, waar ze corrupte grensbewakers wat geld toestoppen. Bienvenido a México. Visa zijn onnodig, alleen geld kan je redden.

Geld en geluk, want wie het lukt om op de trein te klimmen is overgeleverd aan de gevaren van Mexico: uitputting, zinderende zon, bendes, corrupte politie. Bepaalde Mexicaanse drugsbendes zijn rijker dan de overheid en daardoor krachtiger. Meer dan de helft van de politieagenten schijnt onder invloed te staan van de bendes. Dat klinkt als een grove stelling maar volgens de tand- en naamloze man, was het aannemelijker dat 90% van de politie op de één of andere manier verbonden is met de drugskartels. ‘Soms zie je midden in een arme boerenregio sportvliegtuigjes landen tussen de maïskolven. Een paar honderd meter verderop staan dan vrachtwagens te wachten. Zo opzichtig gaat dat hier, maar in Mexico geldt: Als je genoeg smeergeld betaalt wordt alles onzichtbaar.’

Van de achtergebleven familie vragen de gijzelnemers hun laatste beetje geld als losgeld.

De bendes heersen langs trajecten van de trein. Het komt voor dat omgekochte machinisten op afgesproken plaatsen een extra losmoment inlassen. Alle vluchtelingen worden van de wagons geplukt en gegijzeld. Soms reizen informanten mee op de rug van de wagons om uit te kijken naar de rijkere vluchtelingen.

Van de achtergebleven familie vragen de gijzelnemers hun laatste beetje geld als losgeld. De gevangenen worden gemarteld met een telefoon onder hun gezicht. Vrouwen worden verkracht, of gedwongen tot prostitutie. De grensstaat Chiapas staat erom bekend dat in sommige van haar steden een bloeiende seksindustrie tiert. Voor een flink aantal Centraal-Amerikaanse vrouwen eindigt hun vrijheidsdroom als gevangene in een peeskamertje.

*

‘Agua. Agua. Por favor,’ de mannen steken smekende handen de bus in.

Wat hier gebeurt heeft niets meer te maken met de all-inclusive kastelen aan Playa del Carmen of de Maya Rivièra, waar de vijf sterren percelen zo groot zijn dat je met golfkarretjes van restaurant naar zwembad gereden moet worden en waar personeel vraagt hoeveel muntblaadjes je in je mojito wilt. Op deze kruising is het even niet meer mogelijk om in parallelle werkelijkheden volledig langs elkaar heen te leven.

De mannen krijgen water tot ze de flessen niet meer kunnen dragen. Als we wegrijden heerst in de bus een stilte die hoort bij het bezwaard besef van een toerist. De enige die nog hardop durft te ademen is de airco.

Macbook Pro
* Intel Core i7 (3.8GHz, 6MB cache)
* Retina Display (2880 x 1880 px)
* NVIDIA GeForce GT 750M (Iris)
* 802.11ac Wi-Fi and Bluetooth 4.0
* Thunderbolt 2 (up to 20Gb/s)
* Faster All-Flash Storage (X1)
* Long Lasting Battery (9 hours)
Help ons groter worden!
Onze site is gratis voor iedereen en dat willen we graag zo houden. Graag willen we je vragen onze facebookpagina leuk te vinden. Zo kunnen wij blijven groeien en mis jij geen van onze artikelen! Alvast bedankt en veel leesplezier, het Young Critics-team :-)
YOUNG CRITICS
Non-actief
Op dit moment wordt geen nieuwe content geplaatst op de site. We zijn op de achtergrond bezig met reorganiseren van onze redactie- en publicatiestructuur. In de tussentijd kun je uiteraard onze oude stukken gewoon op de site lezen. Tot snel! Het YC-team.
Bedankt, we nemen z.s.m. contact met je op.