Een kijkje in de geest van de vluchtelingensceptici

Nu de vluchtelingencrisis een nieuw hoogtepunt bereikt, zijn er meer en meer Europeanen die hun medeleven tonen. Hiervoor was natuurlijk wel eerst de foto van de driejarige Aylan Kurdi nodig; het Syrische jongetje dat de overtocht naar Turkije niet overleefde en verdronken op het strand werd aangetroffen. Ook een Hongaarse vrachtwagen waar tientallen vluchtelingen de dood vonden, had grote invloed op de publieke opinie. Veel sceptische Nederlandse burgers leken door deze gebeurtenissen eindelijk hun menselijkheid terug te vinden – evenals de mensenrechten die ergens diep in hun achter(lijke)hoofden schuilgingen.

Er startten steeds meer inzamelingsacties voor voedsel en kleding en de barmhartigste Samaritanen onder ons meldden zich als vrijwilliger aan in asielzoekerscentra. Over deze mensen zal ik dan ook geen kwaad woord spreken. Sommigen waren immers al ver voor alle rampspoed gemotiveerd om de refugiés te helpen. Anderen hadden weliswaar wat extra horror nodig om te ontwaken, maar desalniettemin verdienen ze allemaal een speldje voor menselijkheid. En een bos bloemen natuurlijk. En een oneindige voorraad chocola.

De groep waar ik wél graag mijn kritiek op uit, zijn de mensen die niet tot inkeer zijn gekomen: de zogenaamde vluchtelingenhaters – veelal mensen die dagelijks meelezen op de Facebookpagina ‘Nederland mijn vaderland’ en zo af en toe een fotootje liken van een zinkende boot met vluchtelingen. Of nog erger: Hollanders die zichzelf als meegaand zien en geen probleem hebben met vluchtelingen, ‘zolang ze maar niet in mijn straat/dorp/stad/land komen wonen’. Wat mij betreft verdienen deze mensen zelf dat enkeltje Syrië dat ze de zogenoemde gelukszoekers maar al te graag cadeau zouden doen. Misschien snappen ze dan eindelijk waarom de Syriërs hun land, hun cultuur en hun herinneringen achter moeten laten. Mijn mening over vluchtelingenhaters (waaronder ik ook de zogenaamde ‘liefhebbers’ schaar die ontzettend veel medelijden hebben met vluchtelingen maar ze onderwijl het liefst zo ver mogelijk uit de buurt houden) staat dan ook als een paal boven water.

Maar nu is er één ding waar ik bijna net zo’n hekel aan heb als aan hun kortzichtige visie op het vluchtelingenprobleem en dat is een gebrek aan inlevingsvermogen. Dit betekent dus dat de haters al twee punten scores op mijn afschuwlijst, maar het betekent ook dat ik tegen mijn eigen principes inga op het moment dat ik niet op zo’n minst zou proberen om inzicht te krijgen in hun denkwereld. Daarom heb ik besloten de motieven van de haters nader te bekijken. De rest van deze tekst zal dan ook een poging zijn om mijzelf en gelijkgestemden een objectief inzicht te geven in het gedachtegoed van de vluchtelingenhater. Laat ik hiermee beginnen door ze bij een minder vijandige naam te noemen: sceptici. Met dit woord maak ik overigens gelijk een onderscheid tussen angst en afkeer. Bij afkeer moet je denken aan mensen die ervan genieten om vluchtelingen te zien verdrinken in de Middellandse Zee. Haters dus. Het spreekt voor zich dat het niet mogelijk is om ons in te leven in de motieven van deze groep, want zij hebben geen enkel redelijk motief. De sceptici daarentegen handelen uit angst en die angst is wat ik wil onderzoeken. Want waarom zijn ze nu eigenlijk bang voor de vluchtelingen? En is deze angst misschien meer terecht dan ik in eerste instantie dacht?

Islamisering

Wat is de angst?

Van de Syrische vluchtelingen is een aanzienlijk percentage islamitisch. De angst bestaat dat de islamitische bevolking van Nederland hierdoor zal toenemen en onze Joods-Christelijke samenleving naar de kroon zal steken. Zou dit daadwerkelijk gebeuren, dan moeten we ons tegen onze wil in neerleggen bij gebruiken en overtuigingen waar we helemaal niet achter staan, zoals de ramadan, de sharia en een ongelijke verhouding tussen man en vrouw. Ook zou ons cultureel erfgoed hieronder kunnen lijden, bijvoorbeeld door de bouw van moskeeën. Daarbij is er de grote angst dat de criminaliteitscijfers zullen verhogen wanneer de islam een groter aandeel zal krijgen in Nederland.

Wat veroorzaakt deze angst?

Er werd in Nederland al ver voor de komst van vluchtelingen een probleem gemaakt van de islam. Dat begon bij wijlen Pim Fortuyn, maar vandaag de dag zijn natuurlijk vooral de uitlatingen van onze Geert een treffend voorbeeld. De vermeende islamisering van Nederland is dan ook al jaren zijn stokpaardje.

De angst voor islamisering door Syrische vluchtelingen komt allereerst voort uit het feit dat een groot deel van de Nederlandse bevolking niet of nauwelijks bekend is met de islam en haar geschriften. Onwetendheid is altijd al de perfecte voedingsbodem voor angst geweest.

Naast onwetendheid is er ook de zogenaamde confirmation bias. Dit wil zeggen dat als we een overtuiging hebben, we enkel die dingen aannemen en onthouden die bij deze overtuiging aansluiten. Zodra je bijvoorbeeld van mening bent dat islamieten (of christenen, boeddhisten, Fransen, kerstelfjes) slecht zijn, ben je moeilijk van dit geloof af te brengen. Je hecht namelijk alleen waarde aan informatie die aansluit bij je mening. Eventuele tegenwerpingen worden dan ook lustig genegeerd. Daarbij heeft nieuw bewijs sowieso al minder waarde dan oud bewijs, wat in de psychologie de conservatism bias wordt genoemd. Dus stel dat je eerste aanraking met de islam negatief is door bijvoorbeeld een nieuwsbericht over extremisme of een bebaarde buurman die elke ochtend luidkeels een moslimgebed opdreunt, dan kan dit je voor altijd bijblijven. De groei van de islam in Nederland kan zo een groot gevaar lijken, terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn. Misschien is die buurman wel fan van curling en zou hij maar wat graag onder het genot van een kopje thee het nieuwe album van Spinvis met je luisteren.

Een andere reden voor de angst voor islamisering is het relatief hoge misdaadcijfer onder islamitische Nederlanders. Met de groei van de islam in Nederland, neemt de angst voor toenemende criminaliteit begrijpelijkerwijs toe.

Is deze angst terecht?

Om te beginnen is uit onderzoek gebleken dat zelfs als alle vluchtelingen die nu naar Europa komen islamitisch zouden zijn, het percentage islamieten slechts met 1% stijgt; van 4% naar 5%, om precies te zijn. Deze stijging is bijna verwaarloosbaar en de aanname dat de islam de grootste religie van Nederland zal worden is dan ook irreëel. Verder wil ik me niet teveel vermengen in religieuze discussies. Niet alleen omdat dat nu niet de hoofdzaak is, maar vooral omdat uit onderzoek is gebleken dat integratieproblematiek een belangrijkere rol speelt in het ontstaan van de hogere misdaadcijfers onder de islamitische bevolking in Nederland en de rest van Europa. Deze problemen zijn in de jaren zestig al ontstaan doordat de Nederlandse overheid niet genoeg moeite stak in de integratie van de gastarbeiders uit Marokko en Turkije. Het gevolg hiervan is dat latere generaties opgroeiden met een lage sociaaleconomische status. En laat misdaad zich nu vooral – om heel veel redenen waar ik nu niet te veel over zal uitweiden – vormen in achterstandswijken met een penibele sociaaleconomische toestand. Dit alles zou dus betekenen dat Nederland er zelf iets aan kan doen om hogere misdaadcijfers in het vervolg te voorkomen. Het buitensluiten van vluchtelingen uit onze samenleving zou bijvoorbeeld averechts kunnen werken, want juist door hen te helpen integreren voorkomen we een toename in de criminaliteit. Bij integreren hoort voor de goede orde ook dat we hen een plek geven om hun geloof uit te oefenen. Dat recht heeft namelijk ieder mens. Cultuur uit zich uiteindelijk niet alleen in kerken, molens en tulpen, maar ook of misschien zelfs juist in de eigenschappen van een volk.

Geldgebrek

Wat is de angst?

Een veelgemaakte opmerking is: Nederland kan door de bezuinigingen al amper voor haar eigen burgers zorgen, hoe moet dat dan met al die vluchtelingen? Ouderen liggen soms uren te wachten tot de verpleegster hen uit bed komt halen, studenten moeten hun studiefinanciering omruilen voor een lening en zwakbegaafde kinderen krijgen les op scholen die daar niet in gespecialiseerd zijn. Allemaal zaken die zonder twijfel schrijnend zijn. De sceptici zijn dan ook bang dat Nederland de zorg voor vluchtelingen niet aankan. Het is volgens hen niet mogelijk om hen te helpen, al helemaal niet als ze nog niet zijn ingeburgerd en ook nog eens getraumatiseerd zijn door wat er in hun thuisland is gebeurd. De opvatting dat vluchtelingen gelukzoekers zijn en hier puur naartoe komen om van een uitkering te genieten, helpt daarin zeker niet mee. Kortom: de vluchtelingen kosten Nederland een hoop geld, terwijl dat er volgens de sceptici simpelweg niet is.

Wat veroorzaakt deze angst?

Natuurlijk is de economische crisis een belangrijke oorzaak voor deze angst. Er is al veel bezuinigd en dit lijkt alleen nog maar meer te worden. Het lijkt onmogelijk om onze karige kapitaal met zoveel nieuwkomers te moeten delen. Daarnaast oogt het onterecht om dit te moeten doen, vooral omdat het hier gaat om vluchtelingen die met smartphones en al de grens oversteken. Als deze mensen geld hebben voor een telefoon, hebben ze toch ook geld om voor zichzelf te zorgen in plaats van te teren op onze staatskas?

Een andere belangrijke oorzaak is dat veel Nederlanders een probleem hebben met delen. Dit valt bijvoorbeeld terug te zien in het feit dat de helft van de Nederlanders tegen het basisinkomen is. ‘Mijn buurman krijgt geld voor het zitten op zijn luie reet, terwijl ik me er kapot voor werk’, is een veelgehoord argument. Of dit ergens op slaat is natuurlijk een heel andere discussie, maar het sluit wel netjes aan bij de protestantse werkethiek zoals Max Weber die in 1904 beschreef (simpel uitgelegd als: men moet hard werken en weinig uitgeven). Deze ethiek is ruim een eeuw later nog ruimschoots vertegenwoordigd in onze samenleving en speelt ook in de vluchtelingencrisis een rol. De vluchtelingen krijgen namelijk geld van de overheid en dat komt niet overeen met onze werkethiek. Vooral niet omdat we deze mensen toch al bestempelen als gelukszoekers en profiteurs.

Is deze angst terecht?

Het is beslist waar dat vluchtelingen een hoop geld kosten. Ze moeten opgevangen worden in asielzoekerscentra, de taal leren en integreren in de maatschappij. Het geld dat hierin wordt geïnvesteerd is echter niet schrikbarend hoog (ruim dertig keer minder dan besteedt wordt aan de zorg). Daarbij wordt er verwacht dat we op de lange termijn vooral winst maken op de vluchtelingen. De Syriërs die in Nederland of omringende landen belanden, zijn namelijk goed geschoold en hebben hierdoor een flink financieel draagvlak. Een reis naar West-Europa is allesbehalve goedkoop, waardoor de armere vluchtelingen vooral achterblijven in landen als Egypte, Irak, Jordanië en Libanon. Dit verklaart trouwens ook waarom de mensen die hier aan de grens staan een smartphone hebben. Ze hebben er het geld voor en daarbij is GPS en internet beslist niet onhandig als je ruim vierduizend kilometer moet afleggen op bestemming te komen.

Verder is gebleken dat de vluchtelingen erg enthousiast zijn om weer aan het werk te kunnen. Ze willen over het algemeen graag beginnen aan een nieuw hoofdstuk in hun leven. Kortom: ze hebben juist heel veel toe te voegen aan onze arbeidsmarkt, wat op de lange termijn heel bevorderlijk is voor de economie. Dat er voor hen genoeg plaats is op de arbeidsmarkt, wordt duidelijk uit de ruim 30.000 openstaande vacatures die Nederland momenteel heeft. De angst dat oorlogsvluchtelingen geldkloppers zijn en dat wij niet de middelen hebben om hen op te vangen, is dus onterecht

Terrorisme

Wat is de angst?

Er bestaat natuurlijk een kans dat er tussen die honderdduizenden vluchtelingen die naar West-Europa komen ook terroristen zitten. De IS kan deze in het geheim meesturen. Veel vluchtelingen dragen namelijk geen paspoort, dus hun identiteit blijft verborgen. Volgens de sceptici is het daarom een kwestie van tijd voordat Europa overspoeld wordt door terreur.

Wat veroorzaakt deze angst?

De oorzaak hiervoor ligt vooral in de dreigingen van de IS. Iedereen weet dat het een goedontwikkelde, machtige terreurorganisatie is. Op het moment dat zij de mededeling doen dat ze al ruim vierduizend getrainde jihadisten naar Europa hebben verscheept, boezemt dat angst in – niet in de laatste plaats omdat IS al eerder aanslagen in Europa heeft gepleegd. Charlie Hebdo is daar het beste voorbeeld van, maar ook de mislukte aanslag in de Thalys draagt bij aan de angst. Wat IS zou kunnen bereiken met maar liefst vierduizend volgelingen in ons midden, maakt mensen begrijpelijkerwijs heel bang.

Is deze angst terecht?

Geheime diensten hebben tot dusver geen IS-volgelingen tussen de vluchtelingen gevonden, maar of dit het geval is omdat ze er niet zijn of omdat ze simpelweg niet gevonden worden, is vooralsnog niet zeker. Zoals eerder beschreven hebben veel vluchtelingen geen paspoort meer, wat het voor jihadisten gemakkelijker maakt om door de netten van de geheime dienst te glippen. Analytici stellen echter dat de kans klein is dat IS daadwerkelijk terroristen naar Europa stuurt, laat staan een aantal van maar liefst vierduizend. De voornaamste reden hiervoor is dat IS ook prima mensen in Europa zelf kan werven – dat doen ze immers nu ook al. Er lijkt dan ook geen logische reden te zijn om de mannen die ze in Syrië en Irak al hard genoeg nodig hebben helemaal vanuit het Midden-Oosten naar Europa te sturen. Het geld, de tijd en de mankracht die hierin gaat zitten, weegt niet op tegen rekruteren in Europa zelf. De kans dat er getrainde jihadisten tussen de vluchtelingen zitten is dus op z’n minst discutabel.

Conclusie

Na veel research en denkwerk durf ik te stellen dat ik iets meer inzicht heb gekregen in het gedachtegoed van de vluchtelingenscepticist. De angsten zijn duidelijk en begrijpelijk. Sceptici zijn bang dat we te weinig financiële middelen hebben om alle mensen op te vangen, waardoor we er zelf onder zullen lijden. Ze zijn bang dat vluchtelingen profiteurs zijn die misbruik maken van ons sociale systeem. Ze zijn bang dat we onze cultuur en veiligheid moeten opofferen aan een nieuwe cultuur en een andere religie. Maar bovenal zijn ze bang voor terreur en de hierdoor veroorzaakte angst. Ze zijn bang voor datgene wat al die honderdduizenden vluchtelingen juist zijn ontvlucht. En dat is precies waarom ik de vluchtelingenscepticist nooit helemaal zal begrijpen. Zelf zouden zij namelijk net zo hard vluchten. Ze zouden rennen voor hun leven, op zoek naar de beste plek om een nieuw leven op te bouwen. Ze zouden zoeken naar een verwelkomend en welvarend land waar ze een nieuwe toekomst kunnen beginnen. O, wat zouden ze hard rennen. Met die smartphone stevig in hun hand.


Young Critics draait volledig op donaties. Vond je dit artikel van Saskia Vogelaar de moeite waard? En wil je graag meer van deze schrijver lezen? Steun ons dan in de vorm van een donatie of een kopje ☕ (€3,50)!

Alvast bedankt, door jou kunnen we blijven publiceren ☺

Hieronder kun je iets bijdragen aan het artikel of de discussie aangaan. Ben je het met Saskia eens? Waarom wel/niet?