God is als Harry Potter

Miljoenen lezers zijn opgegaan in de wereld van Harry Potter, en de populariteit van de boeken, films, thema parken en merchandise spreekt boekdelen. Op dezelfde wijze zijn ook miljarden mensen in de geschiedenis in de ban geweest van religieuze verhalen, met God als held. De vraag of God bestaat is dan ook in essentie dezelfde vraag als die of Harry Potter bestaat.

De discussie over het al dan niet bestaan van een God, of meerdere goden, is waarschijnlijk een van de oudste vraagstukken ter wereld. Menig oorlog is er om gevoerd, hele volken zijn uitgeroeid omdat ze in de verkeerde God(en) geloofden, en nog altijd is het voor een meerderheid van de wereldbevolking bepaald niet acceptabel om een levenspartner te kiezen die in een andere God gelooft, dan wel op de ‘verkeerde’ manier hetzelfde geloof belijdt.

Het willen geloven in een God, of een paar handen vol goden, lijkt echter vrij systematisch vast te zitten in de aard van mensen. Isis, Wodan, Zeus, Aphrodite, Jupiter, zomaar een handvol goden die miljoenen aanhangers hebben gehad. Deze religies, van de Oude Egyptenaren, Romeinen, Oude Grieken en Germanen respectievelijk, zijn inmiddels uitgestorven, en nagenoeg iedereen zal het eens zijn met de stelling dat bovenstaande goden niet echt bestaan. Deze religies zijn dan ook niet voor niks gekenmerkt als ‘mythologie’, de verhalen die ene groep mensen vertelt om natuur, geschiedenis en gebruiken te verklaren. Dit omvat vrij aardig de kern van religie, zowel de ‘uitgestorven’ mythologieën van toen als moderne religies die vandaag de dag het leven van vele mensen leidt.

Geen enkele Harry Potter fan vraagt zich tijdens het lezen af hoe een half-reus op een vliegende motor die een kind bij zijn oom en tante komt weghalen, de good guy kan zijn.

Religie vertelt een verhaal, en daarmee wordt de wereld om ons heen verklaard. Deze verhalen, al dan niet opgeschreven, scheppen een apart universum waarbinnen alles klopt. Binnen dit universum is er een alwetende, almachtige God, en via deze God kan alles worden verklaard, begrepen, en uitgelegd. Op deze wijze zijn religieuze boeken dus niet heel erg anders dan een boek, of toneelstuk, waarin ook zo’n parallel universum wordt gecreëerd. Binnen dit universum klopt alles, en is voor alles een verklaring. Het probleem begint pas als je uit deze ‘bubbel’ stapt, en van buitenaf vragen gaat stellen. En zo is God dus eigenlijk net als Harry Potter, die beiden binnen de wereld van hun boeken de hoofdrol spelen, waarbinnen alles kloppend is. Geen enkele Harry Potter fan vraagt zich tijdens het lezen af hoe een half-reus op een vliegende motor die een kind bij zijn oom en tante komt weghalen, de good guy kan zijn. Of waarom Voldemort precies heeft gewacht met een hernieuwde opmars tot Harry de leeftijd heeft bereikt dat hij hem van enige weerstand kan voorzien. En toch is het zo, want binnen het Harry Potter universum klopt het allemaal.

God is net als Harry Potter een constructie die door middel van woorden is opgebouwd, en waar mensen in grote getalen in geloven.

Miljoenen lezers zijn opgegaan in deze wereld van Harry Potter, en de populariteit van de boeken, films, thema parken en merchandise spreekt boekdelen. Op dezelfde wijze zijn ook miljarden mensen in de geschiedenis in de ban geweest van religieuze verhalen, met God als held. De vraag of God bestaat is dan ook in essentie dezelfde vraag als die of Harry Potter bestaat. God is net als Harry Potter een constructie die door middel van woorden is opgebouwd, en waar mensen in grote getalen in geloven. Deze verhalen hebben een grote invloed op hoe mensen hun leven inrichten, de dingen die zij in het dagelijks leven doen, en hoe zij de wereld bekijken. God en Harry Potter bestaan zodoende bij de gratie van de mensen die in hen geloven. Had J.K. Rowling nooit een uitgever gevonden voor haar boek, dan had Harry Potter nooit bestaan. Hadden Jezus en Mohammed nooit een grote groep volgers gehad, dan waren het Christendom en de Islam nooit wereldreligies geworden. Maar het feit is dat J.K. Rowling wél een uitgever vond, het boek razend populair werd, en miljoenen mensen er helemaal weg van zijn. Ook Jezus en Mohammed wisten wél een grote groep volgers te krijgen, en zo konden beiden uitgroeien tot profeet.

Als Harry Potter zo populair is, en zo’n grote invloed heeft op het leven van zoveel mensen, kan je dan zeggen dat hij niet bestaat? Dit werpt dan evenzo de vraag op of je kan stellen dat God, waar zoveel mensen heilig in geloven, al dan niet bestaat. God bestaat niet in de vorm van een man op een wolk die de wereld overziet. God bestaat, net als Harry Potter, bij de gratie van mensen die er in geloven.

Foto is van Naiane de Biazi.
  • kritische lezer

    Beste Marijn,

    Op zich vind ik dat je een leuk artikel hebt geschreven. Toch heb ik het idee dat je vergelijking met Harry Potter en God scheef gaat. Binnen het christelijke geloof wat ik aanhang is het namelijk niet zo dat alles klopt. Natuurlijk leef ik in een soort bubbel, ik geloof in iets wat niet te bewijzen is. Maar ik kan niet alles verklaren vanuit mijn bubbel. Ik kijk naar de wereld, en ik zie ook dingen gebeuren die ik op geen enkele wijze kan verklaren. En met mij zijn er heel veel christenen die er zo tegenaan kijken.
    Wij hebben namelijk ook de waarheid niet, en daarom moeten we ook niet doen of we die wel hebben. Maar juist omdat we zoeken naar de waarheid zijn we anders dan Harry Potter. Wij denken dat in die waarheid God ergens een rol heeft. Maar Harry Potter is de werkelijkheid. En dat is het verschil. Harry Potter is een gecreëerd verhaal waarin het universum klopt en men denkt de waarheid te hebben. Het christendom is op veel plekken een geloof waar men steun en kracht vandaan haalt, maar waarbij men ook weet dat er veel vragen zijn en men zoekt naar de waarheid.
    En natuurlijk weet ook ik dat er ook christenen zijn die wel een eigen universum hebben gecreëerd, maar in Nederland zijn er (gelukkig) ook genoeg mensen die dat niet gedaan hebben.

Macbook Pro
* Intel Core i7 (3.8GHz, 6MB cache)
* Retina Display (2880 x 1880 px)
* NVIDIA GeForce GT 750M (Iris)
* 802.11ac Wi-Fi and Bluetooth 4.0
* Thunderbolt 2 (up to 20Gb/s)
* Faster All-Flash Storage (X1)
* Long Lasting Battery (9 hours)
Help ons groter worden!
Onze site is gratis voor iedereen en dat willen we graag zo houden. Graag willen we je vragen onze facebookpagina leuk te vinden. Zo kunnen wij blijven groeien en mis jij geen van onze artikelen! Alvast bedankt en veel leesplezier, het Young Critics-team :-)
YOUNG CRITICS
Non-actief
Op dit moment wordt geen nieuwe content geplaatst op de site. We zijn op de achtergrond bezig met reorganiseren van onze redactie- en publicatiestructuur. In de tussentijd kun je uiteraard onze oude stukken gewoon op de site lezen. Tot snel! Het YC-team.
Bedankt, we nemen z.s.m. contact met je op.