Waarom ik niet in een god geloof, aan de hand van cabaret

Ik ben atheïst en ervan overtuigd dat er geen god bestaat. In ieder geval net zo min als dat ik denk dat de tandenfee en het vliegend spaghettimonster bestaan. In dit artikel probeer ik aan de hand van cabaret te laten zien waarom.

Mrs4duh bible

Ik ben atheïst. Bij het opschrijven van dit woord voel ik al een soort negatieve weerklank doorschemeren in het woord zelf. Alsof ik bij het formuleren ervan de helft van de lezers tegen het verkeerde been stoot. Misschien omdat ik met één woord uitspreek dat alle gelovigen het totaal bij het verkeerde eind hebben. Dat geldt echter ook andersom, en ik voel mij niet beledigd als iemand wel in een god gelooft. Ik zal ook niemand die gelooft minder achten dan iemand die niet gelooft en ik ben ervan overtuigd dat een wetenschapper, politicus of machtshebber die gelooft even goed kan functioneren als iemand die niet gelooft.

Ik weet ook niet honderd procent zeker dat er geen god bestaat, ik ga alleen uit van wat ik weet door wetenschap en kennis en neem niet aan wat er in één oud boek staat. Maar iets ontkennen dat niet bestaat, zal ik niet doen. Zoals Richard Dawkins zegt in één van zijn boeken: “Ik geloof net zo min in een god als in de tandenfee. Ik kan niet bewijzen dat ze niet bestaan, maar ik acht het zeer onwaarschijnlijk.” Het geloof in het vliegend spaghettimonster, de god van het pastafarianisme, is in deze ook een goed voorbeeld. Ontken het maar eens.

Misschien voel ik de negatieve weerklank omdat met het uitspreken dat ik niet leef voor of geloof in een of andere god, mijn leven geen doel heeft. Dat is het echter ook niet, de vraag wat ‘het doel van het leven is’, is voor mij totaal irrelevant. Ik constateer dat ik leef en hier ben ik ontzettend blij mee. We weten dat de aarde 4,6 miljard oud is, dat de mens in zijn hoedanige vorm zo’n 200.000 jaar bestaat en hiervan mag ik zo’n 80 jaar, hopelijk langer, meemaken. Dat ook nog in een vrij land in een tijd waar we door technologie steeds langer kunnen leven en waar kennis overal en in grote mate beschikbaar is. Dan heb ik nog niet eens de kans meegenomen dat ik besta. Deze is zo om en nabij nul. De kans dat mijn ouders elkaar zijn tegengekomen, de kans dat mijn zaadje het opperzaadje was, de kans dat überhaupt leven is ontstaan. We hebben met zijn allen heel veel geluk gehad. Dit wetende kan ik alleen maar proberen een goed en fijn leven te leiden en de aarde zo goed mogelijk voor de volgende generatie achter te laten.

Afijn, ik kan uren praten over waarom ik niet geloof en discussiëren met mensen die wel geloven. Het onderwerp interesseert mij ten zeerste en ik ga graag het debat met eenieder aan. Toch is het wat lang om dit met uitgewerkte argumenten in één artikel uit te doeken te doen. Nee, lieve gelovigen die dit gelijk als een argument beschouwen, het is nu eenmaal wat makkelijker te beweren dat iets bestaat wat we niet kunnen toetsen dan het te ontkennen. Toch wil ik dit artikel wel aan het atheïsme wijden en dit wil ik graag doen in de vorm van cabaret.

Cabaret is de vorm van kunst en vermaak waar ik ontzettend veel bewondering voor heb en ook gigantisch tegenop kijk. Anderhalf uur mensen aan het lachen maken, lijkt mij één van de moeilijkste dingen die er zijn. Nu zijn een aantal cabaretiers die ik hoog heb staan ook atheïst, of in ieder geval maken ze grappen over het geloof. In de vorm van vier filmpjes zal ik proberen wat argumenten te formuleren over geloof. De reden dat ik dit echt ontzettend grappig vind, ligt hem waarschijnlijk grotendeels in het feit dat ik het eens ben met wat ze zeggen.

Oh, voor de mensen die grappen over geloof niet kunnen waarderen, kijk gewoon de filmpjes niet. Het zijn echt geen fragmenten met grove teksten en keiharde beledigingen, maar uitingen van mensen die grappen maken door bepaalde inconsistenties van geloof op een leuke wijze te benoemen. Vind je dit niet kunnen, helemaal oké en klik het weg. Voor argumentatie waarom ik vind dat het wel kan, kijk dit.

Bo Burnham – From God’s Perspective

Ondanks dat het niet altijd even zuiver is, beschrijft Bo Burnham een zeer originele kijk op geloof: vanaf het perspectief van de desbetreffende god zelf. Je verkracht geen mensen omdat het in de Bijbel staat of een god je dat vertelt, maar omdat je dat simpelweg niet doet. Naast dat ik niet geloof in een god, geloof ik ook niet dat religie ervoor gezorgd heeft dat we allemaal waarden en normen hebben. Laat ik dit anders formuleren. Ik denk niet dat we zonder geloof geëindigd zouden zijn in een stel elkaar verkrachtende, uitmoordende en martelende imbecielen. Tuurlijk, religie kent een aantal waarden waar ik het mee eens ben. Je moet je naasten liefhebben, uiteraard, maar met naasten bedoel ik alle naasten, ook de mensen die het niet met jou eens zijn of zelfs jouw denkwijze ontkennen. “You make my job a living hell. I sent gays to fix overpopulation, and boy dit that go well…”, vind ik in veel opzichten een ontzettend geestige zin, die ook met moraliteit te maken heeft. Heb je naasten lief, god is liefde, maar al geloof je niet in hem of leef je niet naar zijn voorwaarden brand je voor eeuwig in hel. Juist.

Tim Minchin – Thank You God

Ik ben echt een grote fan van Tim Minchin. Met heel snelle teksten weet hij onderwerpen, onder andere religie, precies tot de kern te brengen op een zeer humoristische wijze. Zo ook in dit nummer. Waar voor mij de kern van waarheid zit en wat ik niet snap aan geloof, is de statistische verklaarbaarheid van wonderen en de inconsistentie ervan, mocht een god dit aansturen. Als mensen bidden voor een ziek persoon en deze geneest, noemen ze dit een daad van hun god. Zelfs als mensen de loterij winnen komt dit doordat een god ze dit heeft gegund. Mensen die dit geloven: aan een loterij doen veel mensen mee en er winnen mensen. Al is de kans slechts één op honderd miljoen, dan vallen bij een miljard mensen hoogstwaarschijnlijk tien mensen in de prijzen. Het zou juist vreemd en meer een act van een god zijn als dit niet het geval is. Dat jij één van die prijswinnaars bent, zegt alleen dat het statistisch gezien klopt. Daarnaast, waarom werkt het de ene keer wel en de andere keer niet? En voor de ene wel en voor de andere niet? De bekende uitleg: het is God’s wil. Maar je gaat mij niet vertellen dat een net geboren van baby het verdient om te sterven, omdat zij grote zonden heeft begaan. Mocht dit wel het geval zijn, is deze god, in de maatstaven van wat in onze samenleving goed of slecht is, een erbarmelijk en immoreel wezen.

Ricky Gervais –  Noah’s Ark

Geweldige vent, maar laten we het over de inhoud hebben. Dit fragment sluit precies aan bij wat ik van de bekende boeken vind: het is onmogelijk om er letterlijk in te geloven. Nu weet ik dat veel mensen dit ook niet doen, maar toch zijn er nog steeds mensen die dit echt als waarheid zien. In een debat van Al Jazeera debatteert Richard Dawkins met een bekende presentator die in de Islam gelooft. Een gerespecteerde en intellectuele man. Toch gelooft hij letterlijk dat Mohammed de maan in tweeën heeft gespleten. Ik kan hier gewoon niet bij, het enige ‘bewijs’ dat je hebt staat in een boek. Een boek! Dat is toch geen argument. Harry Potter is ook een boek, het enige verschil is dat het niet constant zegt dat het verhaal waar is. Zolang je iets niet kan toetsen kan je vermoeden dat iets gebeurd is, maar ik snap niet hoe je er vol in kan geloven. Kom op, de Ark van Noah, zoals in het fragment besproken. Ongeveer tien miljoen dieren. Van elke soort twee op een boot. Sowieso een alweer erbarmelijke en immorele daad, tien miljoen dieren laten sterven omdat de mensheid je niet zint? Laat de Partij van de Dieren het niet horen.

Jim Jefferies – About Religion and God

Oké, hij is wat minder genuanceerd, maar ik moet er heel hard om lachen. Het onderwerp dat mij interesseert is wanneer hij het heeft over kinderen, en vooral baby’s. Een kind is niet gelovig. Een kind heeft nog niet de kennis op kunnen doen en zich kunnen verdiepen in de verschillende geloven of überhaupt geloof. Een katholieke baby bestaat in mijn ogen niet. Of je nu volledig katholiek bent, dat mag, maar geef je kind de mogelijkheid om te kiezen. Ik vind bijvoorbeeld sommige gereformeerde scholen echt schandalig, omdat zij de kinderen leren dat hun god bestaat. Erger nog, ze ontkennen de evolutie en het darwinisme. Tuurlijk, zie het als een theorie, maar zeg niet dat het niet waar is. Dat weet je namelijk helemaal niet. Leer ze alle verschillende mogelijkheden en laat ze kiezen. Als jouw theorie zo overduidelijk waar is, gaan ze er vanzelf wel in geloven.

Ik vind alle cabaretiers hierboven ontzettend goed. Ik ben van allemaal fan en ik raad aan de hele shows te kijken. Ze zijn echt geestig en gaan overigens niet heel de tijd over geloof. Het doel van dit artikel is niet mensen van hun geloof te stoten. Wel wil ik meegeven dat het leven zonder geloof ook de moeite waard is. Ik beschouw mijzelf als een zeer gelukkig mens en ik weet dat velen dit zonder geloof ook zijn. Volgens mij bega ik niet veel vreselijke zonden, in ieder geval niet meer dan een gelovig persoon. En dat als atheïst.

  • Pingback: De waarheid van het christendom | Young Critics()

  • Maarten

    Edward,

    Zoals vaak wederom briljant verwoord.

    Mvg Maarten

  • Edward

    Beste Martijn,

    Ik wil mezelf niet echt jong noemen (ik ben al enkele jaren pensionado), maar als vrijdenker en scepticus wel kritisch.
    Daarom neem ik de vrijheid op je opiniestuk, of meer speciaal op de reacties van Leon Mooren te reageren.
    Het gaat me met name om het volgende (ik citeer):
    “de vraag is echter waar de opvattingen over goed of slecht vandaan komen als er geen God is, hoe verklaar je ons ethisch besef zonder God? Zonder zouden we toch vervallen in een ‘recht van de sterkste maatschappij’?” en:
    Je haalt ook een paar keer aan dat God immoreel zou zijn,
    Ik ben het hier niet mee eens,” (einde citaten)

    Het antwoord op de eerste vraag vergt eigenlijk heel veel woorden.
    Zo kort mogelijk:
    Het besef van goed en kwaad zit de mens in de genen. Het is evolutionair vastgelegd, maar moet in elke mens ontwikkeld worden.
    De mens is geëvolueerd als een sociaal wezen. Hij is voor leven en welzijn afhankelijk van zijn groep (familie, clan, stam, volk) Om in de groep te kunnen functioneren moet hij de universele basisvoorwaarden van de medemenselijkheid in acht nemen, op de meest simpele manier uitgedrukt in de volgende drie ‘geboden’:
    “Gij zult niet doden”, “gij zult niet stelen” en “gij zult uw naasten niet bedriegen”. Als hij zich hier niet aan houdt riskeert hij zijn plaats in de groep.
    Om eraan te kunnen voldoen heeft de mens een instinctief mechanisme ontwikkeld, bestaande uit twee drijfveren: ‘egoïsme’ en “altruïsme’ genoemd en een autonoom geweten dat het evenwicht tussen die drijfveren bewaart.
    Dit mechanisme moet, net als lopen en praten in de opvoeding ontwikkeld worden.
    Niet gelovige ouders doen dit door het goede voorbeeld, straffen en belonen en voortdurend uitleggen waarom gestraft of beloond wordt. Steeds wijzen op de gevolgen van het doen en laten voor ‘de ander’, het empatisch vermogen ontwikkelen en stimuleren, totdat een kind een volwassen autonoom geweten heeft ontwikkeld en in staat is vanuit zijn eigen moraliteit ethisch te handelen en zelf de verantwoordelijkheid tegenover zijn medemensen te dragen . Hier komt geen god of hogere macht aan te pas.

    Gelovige ouders doen min of meer hetzelfde, maar bij hen wordt sterk de nadruk gelegd op een almachtige alziende godheid die de verantwoordelijkheid draagt en straft of beloont. Op deze manier krijgt de gelovige niet de kans een eigen autonoom geweten te ontwikkelen. Hij blijft steken in de kinderlijke fase van angst voor straf en hoop op een beloning. die hij abusievelijk aanziet voor zijn ‘geweten’
    Hij toetst zijn denken en doen niet aan zijn geweten, maar aan wat hem geleerd is als ‘de wil van god’.
    Niet het welzijn van zijn groep, en in breder verband de medemens in het algemeen en de wereld om hem heen, maar alleen zijn eigen zieleheil. Zijn beloning van eeuwige gelukzaligheid in de hemel of eeuwige verdoemenis in de hel is de norm waaraan hij zijn handelen toetst.
    De vraag wie moreel is en wie het aan moraliteit ontbreekt lijkt mij zo bezien niet moeilijk te beantwoorden.

    Zie de gevolgen:
    Kijk om je heen naar de wereld van nu. Wees realistisch, wees eerlijk: Vrijwel al het geweld: Taliban, Is(is), Soedan, Moslim–hindoegeweld in India, moslim-christengeweld in Indonesië en Egypte, terreurdreiging wereldwijd, het vermoorden van abortusartsen in deVS. Allemaal religieus geïnspireerd geweld. Allemaal: “Het is de wil van god”.
    Kijk terug in het verleden: De hele geschiedenis van de mensheid is rood van het bloed van andersdenkenden: Het geweld van Mozes en zijn volgelingen tegen de ‘afgodendienaars’ van het gouden kalf. De volkerenmoord van de Joden op de volkeren van het ‘Beloofde land’, de eerste christenen, kruistochten, inquisitie, reformatie, ketterverbrandingen… Kortom de lijst is eindeloos.
    Gelovigen zijn vatbaar voor de manipulaties van hun ‘leiders’ die het ‘woord van god’ zeggen te brengen, maar intussen alleen hun eigen doelen nastreven
    Daartegenover: Er is nog nooit één druppel bloed vergoten uit naam van het atheïsme.

    Sommigen noemen in dit verband de namen van Hitler, Stalin, Pol Pot, Mao Tse Toeng. Allen verantwoordelijk voor grootschalige moordpartijen. En inderdaad, behalve Hitler waren het atheïsten.
    Maar ze bedreven hun misdaden niet vanuit hun atheïsme. Zij waren leiders van (politieke) machtsorganisaties die in de dominante religie van hun land een bedreiging van hun ideologie en hun machtspositie zagen.
    Zij gebruikten een politieke ideologie, het nazisme en verschillende varianten van het communisme. Ze hadden ook hun eigen ‘heilige boek’: Het Communistisch manifest van Karl Marx, het ‘Rode Boekje’ van Mao, Mein Kampf van Hitler.
    Verder volgden zij dezelfde strategie als de verschillende religies:
    Geef het volk een droom om na te streven (-tegenover de eeuwige gelukzaligheid in hemel of paradijs van de religie of het beloofde land van de Joden- het Duizendjarig rijk, de communistische heilsstaat, de Islamitiische heilsstaat van Is(is)),
    Geef ze ook een vijand om te bestrijden (de Jood van de Nazi’s, de ‘bourgois’ en later ‘de kapitalist’ en de intellectueel van het communisme in plaats van alle andersdenkenden vande religies.)
    En je gelovigen zullen je volgen tot in de hel.
    Bij het atheïsme: Niets van dit alles. Dat kan ook niet, want het atheïsme is geen doctrine, geen ideologie, geen heilsleer. Het atheïsme heeft geen droom om na te streven, geen vijand om te bestrijden.
    Het atheïsme is niet meer dan een etiket.
    Een etiket voor zeer uiteenlopende, zeer heterogene groepen mensen.
    Mensen die maar één kenmerk gemeen hebben: Zij geloven niet dat er een alziende almachtige entiteit bestaat die het leven op aarde bestiert. Zij zijn vrij om hun eigen verantwoordelijkheid te dragen.

    PS
    Ik heb je site gevonden via de blog ‘Positief Atheïsme’ waarop ik onder de naam Edward (mijn echte voornaam) actief ben.

  • Leon Mooren

    wat ik persoonlijk van de filmpjes vind wil ik liever niet hier in een reactie zetten omdat ik niet het idee af wil geven dat ik bepaal wat wel en niet kan, (dat is iets tussen de persoon in kwestie en God). als je het graag van me wilt weten moet je me nog even vragen als we elkaar weer zien

  • Leon Mooren

    Hoi Martijn,

    Een iets latere reactive, de vorige had ik wat haastiger geschreven en bevatte wat taalfouten.
    Bij punt 1 schtets jij dat gevoel voor goed en kwaad door evolutie kan komen maar ga je niet in op de vraag of (en zo ja waarom) er een absoluut goed is. Je lijkt te vinden van wel maar zegt dat het door evolutie komt, als dat zo is hoe komen we dan tot dat besef van wat goed is? Waarom zijn zoveel mensen het met elkaar eens over wat goed is? Als het allemaal maar toeval was had iedereen toch zijn eigen persceptie van wat goed is? Enfin dit was aanvakelijk een vraag die ik had bij jouw stuk maar misschien niet het belangrijkste punt om de discussie over te voeren

    Punt 2 is dat al meer. Je lijkt hier nogal belangrijk punt van te maken en mij tot uitspraken te willen dwingen en graag te willen horen wat ik er van vindt. Ik heb me hier dan ook voledig over uitgesproken maar omdat je het nog steeds laf vindt zal ik dat nog een keer voor je doen

    Ja, God heeft een homosexueel persoon even lief als een hetrosexueel persoon
    Op je vraag “Mag je überhaupt homoseksueel zijn en zijn deze personen gelijk aan heteroseksuelen in de ogen van God?” heb ik inderdaad geen antwoord gegeven, dat klopt, maar is dat laf?

    Ik kan je vraag nog wel ietsje beter beantwoorden door jou de vraag te stellen of het eerder genoemde ‘even lief hebben als’ niet het zelfde is als ‘gelijk zijn aan’, maar dan wordt deze discussie er waarschijnlijk al snel een waarin we elkaar op woorden proberen te pakken, terwijl ik het graag over de inhoud heb

    zo zal ik je uitleggen waarom ik geen ja of nee op je vraag zeg. Ik ben God niet. Ik ben een Christen, ik beschouw mezelf als iemand die Jezus probeert te volgen, maar ik ben niet alwetend en kan dus niet voor God spreken. Daarnaast heb ik geen theologie gestuurd dus ben ik ook op dit vlak geen autoriteit. Ik kan stukjes uit de Bijbel quotten en dacht dit treffend te hebben gedaan, mocht je het geen betrekking vinden hebben op wat je vroeg dat vind ik dat jammer, dat was niet mijn bedoeling, (ik vond (en vindt) het juist erg veel betrekking hebben op je vraag)

    daarnaast is het denk ik niet goed als je (als Christen) gaat roepen wat God allemaal vindt, dat heeft de geschiedenis denk ik wel uit gewezen. Ik denk dat een bescheiden houding past en dat Christenen moeten laten zien wie God is door liefdevol te leven (“Aan jullie liefde voor elkaar zal iedereen zien dat jullie mijn leerlingen zijn” Johannes 13:35) Je kunt de vragen die je hebt overigens wel zelf aan God stellen, dat doe ik ook als ik vragen heb en ondanks dat er lang niet in alle gevallen direct antwoord komt worden dingen wel steeds duidelijker.

    Bijbelteksten over homosexualiteit is ook iets waar Christenen onderling het niet altijd over eens zijn, zo liet Arie Boomsma op de nationale televisie mensen uit de kast komen, waar anderen het hier weer helemaal niet mee eens zijn, maar je verwacht wel van mij dat ik me hier over uit spreek alsof ik de waarheid in pacht zou hebben? Dat zou nogal pretentieus van me zijn vindt je niet?
    Punt 3 dan.

    Hier snap ik je redenatie niet meer

    Je constateert dat je het verhaal niet gelooft maar dat als het wel waar zou zijn God immorreel is vanwege bepaalde punten. Als ik vervolgens zeg dat je deze punten moet zien in de context van Jezus en dat God dus wel goed moet zijn, dan antwoord je dat je niet in Jezus gelooft en dat het argument daarom niet klopt. Maar Martijn, je gelooft toch ook niet in de Ark van Noach? Waarom telt dat wel voor je als argument, maar de context van het verhaal niet?

    Anders gezegd aan de hand van een metafoor.

    je lijkt nu als het ware te zeggen dat de hoofdpersoon van een boek niet deugt omdat je iets in het eerste hoofdstuk niet snapt. Als ik vervolgens reageer door te zeggen dat die hoofdpersoon later in het boek in de baan van een kogel voor je springt zodat hij sterft en jij kan leven en de hoofdpersoon daarom wel goed moet zijn, zeg je dat je niet gelooft dat het boek echt gebeurd is maar verwijs je wel constant naar dat eerste hoofdstuk om mensen die wel geloven dat het boek echt gebeurd is te vertellen dat de hoofdpersoon niet deugt zonder dat je de context van het in de baan van het schot springen meeneemt. Bij die redenatie raak ik je een beetje kwijt

    in je afsluiting zeg je nog dat je niet kan geloven in een boek omdat je het niet kan toetsen. Ik zou je echter nog willen zeggen dat het voor mij niet alleen een kwestie van ‘lezen en geloven’ is zoals je het meerdere malen schetst maar ook iets is wat ik ervaar. Later in mijn leven ben ik pas gelovig geworden omdat ik Jezus ervaren heb. Jezus is namelijk (om het metafoor nog eens aan te halen) niet alleen in de baan van de kogel gesprongen, maar na drie dagen opgewekt uit de dood. Hij is nog steeds overal om ons heen en ik geloof voor de volle 100% dat iedereen die hem oprecht zoekt hem zal ervaren!

  • Martijn van der Laan

    Bedankt voor je antwoord. Je stelt een hoop vragen, dus hopelijk kan ik het overzichtelijk weergeven.

    — In jouw schrijfsel geef jij aan dat het onderwerp “geloof” jou zeer interesseert. Dit blijkt echter allerminst uit de woorden waarmee jij het wereldwijde web gisternacht bevuilde. Vanwege zijn nogal simplistische en eenzijdige aard roept de wijze waarop jij het geloof kenschetst de vraag op of jij voldoende beseft waarover je schrijft. Heb jij je ooit écht verdiept in wat geloven in een god (of meerdere goden, ook een mogelijkheid) voor een mens kan betekenen? —
    Ja. Ik vind het ontzettend interessant, zelfs fascinerend. Ik snap dat het voor sommige mensen wat kan betekenen, het fascineert mij hoeveel mensen en hoe geïnstitutionaliseerd het is. Vandaar mijn interesse. Het feit of het wat voor mensen betekent, heeft niets te maken met het wel of niet bestaan, waar atheïsme over gaat.

    — Over welk ene oude boek over het bestaan van een god (of goden) heb je het hier precies? —
    Ik heb het juist niet over één specifiek geloof of één boek, dus deze woorden waren bewust gekozen.

    — Geloofde men voordat het schrift gebruikt werd dan niet in het bestaan van goden? —
    Zeker wel, en toen kwam de boekdrukkunst en is het op papier gezet. Voor alle duidelijkheid dan maar even, ik bedoel ook mensen die hetzelfde geloven, maar dit niet van een bepaald schrift hebben.

    — “het is nu eenmaal wat makkelijker te beweren dat iets bestaat wat we niet kunnen toetsen dan het te ontkennen.” Echt waar? Waarom dan? —
    Geloof jij niet in het vliegend spaghettimonster? Of in goden van andere geloven buiten die van jou (er van uitgaand dat je er één hebt)? Begin maar met ontkennen, dan kom je er vanzelf achter.

    — “Ik denk niet dat we zonder geloof geëindigd zouden zijn in een stel elkaar verkrachtende, uitmoordende en martelende imbecielen.” Kun je dit dan wél toetsen? —
    Nee, let op de woorden ‘ik denk’. Ik geloof in evolutie en de oerknal en ik denk dat deze theorieën waar zijn, omdat deze voor mij het meest voor de hand liggen, het meest evident zijn en met de meest betrouwbare argumenten en onderbouwingen komen. Voor mij in ieder geval meer dan dat een oud boek dat zegt dat het waar is, zonder totaal iets van een onderbouwing of betrouwbare bron. Ik denk dat moraliteit niet van een god komt, maar vanuit evolutie. Vandaar de zin die je hebt geciteerd.

    — De Bijbel dus. En je verkracht niet omdat je dat simpelweg niet doet, is dat echt zo simpel? Bestaan er dan helemaal geen zedendelinquenten? —
    Zeker. Deze mensen veroordelen we ook, omdat we vinden dat dit afschuwelijk is. Mocht er een almachtige God zijn, laat hij dit achterwege.

    — Heb je het nu over alle religies (er bestaan ook non-theïstische religies)? —
    Ja.

    — Zijn er waarden waarmee je het oneens bent? Zo ja, is het dan niet interessanter om die te bespreken (het liefst aan de hand van betrouwbare bronnen)? —
    Sorry, ik schiet een klein beetje in de lach als ik betrouwbare bronnen hoor. http://goo.gl/NXHZRN, hoofdstuk 8, geeft goed weer wat ik vind. Staan een hoop waarden in genoemd, dit lijkt me wat makkelijker dan een hele onderbouwing hier in de reactie.

    — Enzovoort. Conclusie: erbarmelijke kwaliteit. —
    Dank.

    — In je eigen conclusie schrijf je dat het niet jouw doel is mensen van hun geloof te stoten (alsof dat zou lukken met dergelijk onsamenhangend geneuzel), maar dat je wilt meegeven dat een leven zonder geloof ook de moeite waard is. Waar kan ik dan lezen over een leven zonder geloof, behalve in de conclusie zelf? —
    Derde alinea.

    — Je doet dit o.a. door gelovigen (alsof het één soort mens is) te karakteriseren als veelal naïeve mensen die God bedanken voor het winnen van de loterij en bovendien constant roepen dat ”hun” verhaal waar is (iets dat niet-gelovigen gelukkig niet doen bij Harry Potter). Waar is de nuance in jouw verhaal? —
    Ik heb zo’n idee dat jij alleen leest wat je wil lezen. Ik zal het stuk dat je bedoelt even citeren: “Als mensen bidden voor een ziek persoon en deze geneest, noemen ze dit een daad van hun god. Zelfs als mensen de loterij winnen komt dit doordat een god ze dit heeft gegund. Mensen die dit geloven: aan een loterij doen veel mensen mee en er winnen mensen.”
    Let even op de woorden: “Mensen die dit geloven.” Een betere afbakening is volgens mij niet mogelijk. Voel je je aangesproken, dan heb ik het inderdaad tegen jou. Voel je je niet aangesproken, dan niet.

    — Wees in elk geval niet bang dat je mensen tegen het zere been schopt, voor het hoofd stoot of dat wat je zegt bij mensen in het verkeerde keelgat schiet (of dat je mensen tegen het verkeerde been stoot, dat kan natuurlijk ook). Hoogstwaarschijnlijk neemt niemand jou op dit gebied serieus. —
    Als jij het zegt. Ik zal er dan maar mee moeten leven.

    — Desalniettemin heb je een goed gevoel voor humor, erg grappige filmpjes! De rest had je allicht beter achterwege kunnen laten, je geeft atheïsme een slechte naam. —
    Goed om te horen! Ik denk dat ik atheïsme juist op een positieve manier belicht. Dat je het er niet mee eens bent is een tweede.

  • Martijn van der Laan

    1. Ik denk dat ik wel in ga op wat je zeg. Jij schetst twee uitersten, goed en kwaad. Het goede vertegenwoordigt God in jouw geval, maar hier ben ik het simpelweg niet mee eens. Ik heb in eerdere voorbeelden aangegeven waarom ik God immoreel vind mocht hij bestaan. Ik geloof daarnaast in evolutie. Hier mag je het mee eens zijn of niet, maar ik ga er vanuit dat het besef van goed en kwaad volgens evolutie te verklaren is.

    2. “Over of je homoseksueel mag zijn en of ze gelijk zijn in de ogen van God, wil ik bewust niks over zeggen.” Dat vind ik eigenlijk laf, Leon. Dit is juist het punt dat ik bedoel. Volgens jou weten we wat (punt 1) goed en kwaad is door de Bijbel. Jij leeft dus naar bepaalde maatstaven van wat goed of slecht en probeert dat in de ogen van God zo goed mogelijk te doen. Als jij homoseksualiteit niet als een zonde beschouwt, verwacht ik een antwoord met volle overtuiging dat God deze mensen volledig omarmt en totaal geen onderscheid maakt. Je kan toch zeggen of je denkt dat het in de ogen van God goed of slecht is? Zeker als God al het goede vertegenwoordigd, lijkt het me handig te we weten wat hij bedoelt (anders is dit ook geen argument voor punt 1, dan zijn het alleen maar vermoedens).

    3. Ik denk niet dat wij hier uit gaan komen, Leon. Jij onderbouwt je argumenten met verhalen die in de Bijbel staan alsof dit waarheden zijn. Voor mij is de Bijbel een boek. Een boek met woorden door mensen op papier gezet in een tijdsgeest van een paar duizend jaar geleden. En meer ‘bewijs’ dan de Bijbel heb je niet. Het is een boek, en het boek zegt dat het boek waar is. Ik geloof niet dat Jezus voor mijn zonden gestorven is en ik vind het arrogant om te stellen dat hij, zonder enig bewijs (behalve het boek) ‘veel liefdevoller’ is dan Nelson Mandela en Ghandi bij elkaar. Die zouden niemand naar de hel sturen en deze per direct sluiten. Het is net alsof ik met je debatteer over de negatieve impact van Harry Potter voor de samenleving en jij constant als argument geeft dat Perkamentus op bladzijde vierhonderd deel drie zegt dat hij “de beste tovenaar aller tijden is en dit altijd goed zal gebruiken”, en het daarom wel goed moet zijn. Dit bedoel ik met geen antwoord geven. Ik vraag je over alle dieren bij de Ark van Noah, over het meisje dat door kanker binnen drie dagen overlijdt en je antwoord is: het roept vragen op, maar… en dan verwijs je naar Jezus. Leuk, maar dit praat nog niet de genoemde casussen goed.

    Ik denk niet dat wij het eens gaan worden en dat is helemaal niet erg. Als jij kan leven door letterlijk te geloven wat in één boek staat zonder dat te kunnen toetsen, dan moet je dat vooral doen. Ik kan dat niet. Ik vraag me als laatste af wat jij van de filmpjes vindt? Kan jij erom lachen? Zit er helemaal geen kern van waarheid in voor jou?

  • Bezem

    Martijn, Martijn, Martijn,

    In jouw schrijfsel geef jij aan dat het onderwerp “geloof” jou zeer interesseert. Dit blijkt echter allerminst uit de woorden waarmee jij het wereldwijde web gisternacht bevuilde. Vanwege zijn nogal simplistische en eenzijdige aard roept de wijze waarop jij het geloof kenschetst de vraag op of jij voldoende beseft waarover je schrijft. Heb jij je ooit écht verdiept in wat geloven in een god (of meerdere goden, ook een mogelijkheid) voor een mens kan betekenen? Ik geloof van niet. Ter ondersteuning hiervan zal ik hieronder een poging wagen te duiden wat jij zoal schrijft over het al dan niet geloven in een god.

    Martijn 2:1-2
    “Ik weet ook niet honderd procent zeker dat er geen god bestaat, ik ga alleen uit van wat ik weet door wetenschap en kennis en neem niet aan wat er in één oud boek staat.”

    Over welk ene oude boek over het bestaan van een god (of goden) heb je het hier precies? Gemakshalve ga ik ervan uit dat je het nu over de Bijbel hebt, maar misschien bedoel je wel de Tenach, Koran, Hadith, Boek van Mormon, Boek der Poorten, Shruti, Ginza Raba, Avesta, Toa Te Ching of wellicht één van de andere heilige geschriften die onze wereld rijk is. Overigens impliceer je met deze zin dat het geloven in een god zich zou beperken tot de inhoud van een bepaald boek voor waarheid aan te nemen. Geloofde men voordat het schrift gebruikt werd dan niet in het bestaan van goden?

    Martijn 4:3-7
    “het is nu eenmaal wat makkelijker te beweren dat iets bestaat wat we niet kunnen toetsen dan het te ontkennen.”

    Echt waar? Waarom dan?

    Martijn 7:6-7
    “Ik denk niet dat we zonder geloof geëindigd zouden zijn in een stel elkaar verkrachtende, uitmoordende en martelende imbecielen.”

    Kun je dit dan wél toetsen?

    Martijn 7:2-4
    “”Je verkracht geen mensen omdat het in de Bijbel staat of een god je dat vertelt, maar omdat je dat simpelweg niet doet.”

    De Bijbel dus. En je verkracht niet omdat je dat simpelweg niet doet, is dat echt zo simpel? Bestaan er dan helemaal geen zedendelinquenten?

    Martijn 7:7-8
    “Tuurlijk, religie kent een aantal waarden waar ik het mee eens ben.”

    Heb je het nu over alle religies (er bestaan ook non-theïstische religies)? Zijn er waarden waarmee je het oneens bent? Zo ja, is het dan niet interessanter om die te bespreken (het liefst aan de hand van betrouwbare bronnen)?

    Enzovoort. Conclusie: erbarmelijke kwaliteit.

    In je eigen conclusie schrijf je dat het niet jouw doel is mensen van hun geloof te stoten (alsof dat zou lukken met dergelijk onsamenhangend geneuzel), maar dat je wilt meegeven dat een leven zonder geloof ook de moeite waard is. Waar kan ik dan lezen over een leven zonder geloof, behalve in de conclusie zelf? In al het voorgaande ben jij mijns inziens hoofdzakelijk bezig het geloof te bekritiseren. Je doet dit o.a. door gelovigen (alsof het één soort mens is) te karakteriseren als veelal naïeve mensen die God bedanken voor het winnen van de loterij en bovendien constant roepen dat ”hun” verhaal waar is (iets dat niet-gelovigen gelukkig niet doen bij Harry Potter). Waar is de nuance in jouw verhaal? Het gegeven dat er talloze verschillende manieren zijn om betekenis te geven aan het leven middels geloof lijkt jou althans volledig te zijn ontgaan.

    Wees in elk geval niet bang dat je mensen tegen het zere been schopt, voor het hoofd stoot of dat wat je zegt bij mensen in het verkeerde keelgat schiet (of dat je mensen tegen het verkeerde been stoot, dat kan natuurlijk ook). Hoogstwaarschijnlijk neemt niemand jou op dit gebied serieus. Desalniettemin heb je een goed gevoel voor humor, erg grappige filmpjes! De rest had je allicht beter achterwege kunnen laten, je geeft atheïsme een slechte naam.

    Groetjes uit Zeeland.

  • Leon Mooren

    1 bij dit punt ga je niet zozeer in op wat ik zeg. Mijn vraag was hoe we besef van goed en kwaad konden hebben als er geen goed (God) bestaat we hebben universele waarden (normen verschillen) hoe komt dit en waarom streven niet alleen maar naar ons eigen belang?

    2 Ja Ik geloof dat God een homosexueel persoon even lief heeft als iemand die hetrosexueel is. Het is een breedgedragen visie dat we niets kunnen om God meer of minder van ons te laten houden. Over of je homosexueel mag zijn en of ze gelijk zin in de ogen van God , wil ik bewust niks over zeggen. Wat goed en slecht is, is iets tussen God en die persoon in kwestie, daar heb ik verder niets van te vinden. (geen oordeel hebben) Wat ik wel weet is dat ik homosexuelen niet minder mag en niet als mindere mensen beschouw of behandel. Wat ik ook weet is dat als(lees als) het slecht zo zijn het vergeven zou worden door te geloven in Jezus. God is ook de God van homosexuelen

    https://www.youtube.com/watch?v=9WwRAK9USYE

    3. ik ben niet met je eens dat ik niet op je in ga, ik ben van mening dat ik met het verhaal over eht kruis van Jezus juist op je in ga. Bij een God waar Jezus geen onderdeel van is (drie-enige God) kan ik me deze vragen meer voorstellen.
    Mijn antwoord op je vragen is dat een God die zo bizar veel geleden heeft voor jou en mij wel goed moet zijn, onze zonden zijn weg gewassen door zijn dood en opstanding en dat is het mooiste wat iemand voor je zou kunnen doen, dat is liefde!

    je zult dit dus ook in een groot deel van mijn antwoorden terug zien komen

    1 op de 6 kinderen door ondervoeding komt omdat wij de welvaart niet goed genoeg verdelen op de wereld, misschien is dat dan wel een zonde die we allebei vandaag begaan hebben (want wat hebben we er tegen gedaan)

    Als je je van God afkeert ga je naar de hel zeg je,
    Allereerst is het niet aan mensen om te zeggen wie er naar de hem en wie er naar de hel gaat (geen oordeel hebben), maar je draait het nu wel een beetje om. Het Christelijk geloof is een genadeprincipe. God redt iedereen die bij hem wil horen (iedereen die met zijn mond belijdt dat Jezus de heer is en met heel zijn hart gelooft dat God hem heeft opgewekt, je hoeft dus niet eerst een aantal goede daden gedaan te hebben maar mag je altijd tot God keren, dat is wederom liefde!) en iedereen die dit willens en wetens niet wil, KIEST er voor om niet met God te zijn en naar de hel te gaan (een plek waar god niet is, moet verschrikkelijk zijn) De grote groep mensen die hier tussen in zit (niet bewust kiest voor niet bij God willen horen, maar bijvoorbeeld niet geloofd)is niet aan mij om te oordelen .Gaan ze naar de hemel of de hel? mijn familie is niet gelovig dus ik vraag me dit ook geregeld af. Gelukkig worden ze geoordeeld door iemand die nog veel liefdevoller is dan nelson mandela en ghandi bij elkaar dus het oordeel moet wel rechtvaardig zijn, hoe ik dat weet? Zie wederom het voorbeeld van Jezus zijn sterven en opstanding voor onze zonden

    Ark van Noach zelfde verhaal, het kan inderdaad vragen oproepen maar denk alsjeblieft bij dit soort vragen aan Jezus die voor al jouw domme dingen aan het kruis is gegaan. Alle ellende is toen op hem neer gekomen zodat jij een relatie met God kan hebben. Je bent gerechtvaadigd in zijn ogen, wat je ook gedaan mag hebben. Je hoeft alleen maar ja te zeggen tegen Jezus.
    Ik zou je dit dat ook aan raden, de uitgestoken hand is er en je mag hem volgen, God weet alles van je en houdt ongekend veel van je. Nog los van de ‘ga ik naar de hemel of naar de hel vraag’, zou ik dit iedereen gunnen in dit aardse leven. Je mag en kan alles bespreken met iemand die het beste met je voor heeft, dat is een fantastisch gevoel. Ik heb ooit eens een interview gehoord met een meisje dat tot geloof was gekomen, ze vind het zo mooi dat ze nooit meer een dag zonder wilde en sindsdien ook nooit meer een dag zonder God geleefd had, wie wil dat nou niet?

  • Martijn van der Laan

    Hoi Leon,

    Je reageert op drie punten, ik zal hier proberen op te antwoorden. (Voor andere lezers: ik weet een klein beetje waar Leon in gelooft, dus daar reageer ik op. God kan meer betekenen dan hier omschreven en velen geloven niet in de hemel en de hel, ik weet het. Dit is gericht tot Leon.)

    1.Ik denk dat we ethisch of moreel besef hebben door simpelweg evolutie. De mensheid bestaat zo´n 200.000 jaar en ik geloof niet dat we pas in de laatste paar duizend jaar moreel besef hebben gekregen. Ook is moreel besef niet duidelijk te definiëren, wat voor de één moreel is, is dat voor de ander totaal niet. Ik zeg ook niet dat geloof hier niet aan heeft bijgedragen, maar ik draai het om. We kennen bepaalde morele waarden als mensheid en door evolutie, en die hebben mensen in de Bijbel op papier gezet. Het heeft er misschien een beetje aan bij gedragen, maar moraliteit bestaat al veel langer dan de Bijbel bestaat.

    2. Het citaat is mooi, maar gaat niet in op het punt dat ik probeer duidelijk te maken. Heeft God in jouw ogen een homoseksueel persoon even lief als iemand die hetero is? Mag je überhaupt homoseksueel zijn en zijn deze personen gelijk aan heteroseksuelen in de ogen van God? Hij heeft ze immers zelf geschapen. Of iemand die abortus heeft gepleegd? Vrijheid en individuele keuze vind ik één van de, misschien wel dé, belangrijkste kernwaarde die we als samenleving kennen en sommige gelovigen (let op sommige) accepteren dit niet.

    3. Je bent het niet met mij eens dat god immoreel is, maar je gaat totaal niet in op mijn argumenten hiervoor. Een aantal voorbeelden waarbij ik heel benieuwd ben naar jouw visie:
    – Er sterft 1 jong kind elke 6 seconde aan ondervoeding. Laat ik een specifieker voorbeeld nemen: een kind wordt geboren met kanker en sterft binnen drie dagen. Alsjeblieft, leg mij uit wat hier de goede bedoeling van is (naar onze maatstaven).
    – Als je je van God afkeert, ga je naar de hel. Serieus? Eeuwig branden omdat iemand je links laat liggen?
    – Nog even een verhaal aanhalen. De Ark van Noah, zoals genoemd. Het vermoorden van miljoenen zelf geschapen dieren, omdat de mensen een ‘verderfelijk’ leven leiden?

    Ik kwam een citaat tegen van Epicurus, ca. 341-270 v.o.j. en vind het wel een mooie en omschrijft wat ik met veel woorden probeer te zeggen:

    “Wil God kwaad voorkomen, maar kan hij niet?
    Dan is hij niet almachtig.
    Kan hij wel, maar wil hij niet?
    Dan is hij kwaadaardig.
    Kan hij wel en wil hij wel?
    Waar komt dan het kwaad vandaan?
    Kan hij niet en wil hij niet?
    Waarom noemt men hem dan God?

    Misschien is een leuk vervolg artikel voor jou om de inconsistenties die atheïsten hebben te ontkrachten? Een aantal argumenten: (http://www.positief-atheisme.nl/atheisten/chad-docterman/waarom-de-christelijke-god-.html). Want vaak geven jullie aan het totaal niet eens te zijn met het atheïsme, maar beantwoorden jullie niet de vragen en stellingen die worden gedaan (zie bijvoorbeeld nu ook je antwoord op het feit dat ik God immoreel vind).

    Een lang antwoord, maar dat past ook bij dit soort onderwerpen. Ben heel erg benieuwd naar je antwoorden, hopelijk ga je in op alle genoemde punten!

  • Leon Mooren

    Hoi Martijn, ik voel als Theïst (Christen om precies te zijn) toch de behoefte even te reageren op een paar dingen in je tekst

    “Naast dat ik niet geloof in een god, geloof ik ook niet dat religie ervoor gezorgd heeft dat we allemaal waarden en normen hebben”

    Je kunt zeer zeker ook (naar onze maatstaven) goed leven zonder geloof, de vraag is echter waar de opvattingen over goed of slecht vandaan komen als er geen God is, hoe verklaar je ons ethisch besef zonder God? Zonder zouden we toch vervallen in een ‘recht van de sterkste maatschappij’?

    “Je moet je naasten liefhebben, uiteraard, maar met naasten bedoel ik alle naasten, ook de mensen die het niet met jou eens zijn of zelfs jouw denkwijze ontkennen.”

    Jezus zegt hier het volgende over:

    “Dit zeg ik daarover: je moet ook van je vijanden houden. En je moet bidden voor de mensen die jou in moeilijkheden brengen. Alleen dan zijn jullie ook echt kinderen van God. Want ook jullie vader in de hemel is goed voor iedereen. Hij geeft zon en regen voor iedereen, voor goede en voor slechte mensen. Steld dat je alleen van je vrienden houdt. Verdien je dan een beloning van God? Nee, want ook slechte mensen houden van hun vrienden. En stel dat je alleen je vrienden groet. Doe je dan iets bijzodners? Nee want ook de mensen die niet in God geloven doen dat. Jullie moeten goed zijn voor alle mensen. Net zoals jullie hemelse vader goed is voor iedereen”
    Matheus 5: 44-48 (Bijbel in gewone taal)

    Je haalt ook een paar keer aan dat God immoreel zou zijn,
    Ik ben het hier niet mee eens, God is voor ons naar de aarde gekomen om zich weer met de mensen te verzoenen, in Jezus is hij mens geworden om te sterven voor jou en voor mij, voor alle domme en zelfzuchtige dingen die wij gedaan hebben, heeft Jezus zichzelf vrijwillig laten kruisigen, en op de derde dag is Hij uit de dood opgestaan. Een God die dat voor mensen over heeft moet in mijn ogen wel deugen en is verre van immoreel. Zelf heb ik soms ook vragen bij wat ik lees, maar terug denken aan Jezus laatste dagen doet mij altijd beseffen dat het systeem wel moet deugen omdat de God achter het systeem deugt!

  • Martijn van der Laan

    Bedankt voor je reactie, Niels. In het opzicht dat ik niet 100% zeker weet dat een god niet bestaat kan ik mijzelf inderdaad ook een agnost noemen. Toch dekt dit niet helemaal de lading; een agnost zegt geen kennis te hebben over een god of iets bovennatuurlijks en laat het daarom links liggen. Ik voeg eraan toe dat ik het zeer, zeer onwaarschijnlijk acht en dat we er daarom niet vanuit moeten gaan. Dawkins, een van de bekendste atheïsten, noemt zichzelf ook geen volledige atheïst. In zijn boek ‘The God Delusion’ beschrijft hij een schaal van 1 tot 7 (http://goo.gl/iPmGj1) en ik beschouw mij, net als hem, als nummer 6.

    Ik snap je argumenten niet heel goed wat betreft een god die in de natuur zit of de natuur is. Ik ontken dit ook niet, maar ga hier niet vanuit omdat ik daar simpelweg geen reden voor heb. Ik zie religie als iets door de mensheid geschapen en zie geen reden om de natuur als een god of een energie te zien. Toch kan ik het net zo lief hebben als iemand die dit wel zo ziet. De fragmenten gaan inderdaad meer over een god als persoon of wezen, maar dat is alleen omdat deze verhalen veel inconsistenties bevatten en daardoor grappig zijn.

    Overigens ben ik het niet eens met je quote in de eerste zin. Misschien geldt dit voor jou, maar in ieder geval niet voor mij en velen anderen. Je brengt het echter als een wijsheid of feit. Al loop ik het grootste gevaar dat ik maar kan verzinnen, staar ik de dood in de ogen, toch zal ik niet in een god geloven en al helemaal niet gaan bidden. Simpelweg omdat ik niet denk dat hij (of het) bestaat en mocht hij (of het) bestaan in de vorm van een wezen vind ik het, zoals in het artikel aangegeven, een erbarmelijk en immoreel wezen. Al is het zoals jij betoogd misschien de natuur, een energie of toeval, dat kan, maar dan heeft het toch geen zin om te bidden. Gelukkig hebben wij hetzelfde doel voor ogen, mensen iets langer en iets complexer laten nadenken en geen genoegen nemen met hoe je denkt dat het is.

  • Niels Bissegger

    “In een schuttersputje bestaan geen atheïsten.” Had de auteur zichzelf niet beter een agnost kunnen noemen? Er is geen bewijs maar toch is hij heilig overtuigd dat er geen hogere macht bestaat. God hoeft zoals hij lijkt te omschrijven geen oude vent te zijn met een baard en een toverstaf. Het kan ook een ongeleide vorm van energie zijn die je leven geeft, die ervoor zorgt dat de atomen bij elkaar blijven (zoiets als het higgs boson deeltje (dat uiteindelijk ook niet was)). Zoals in mijn eerste zin/citaat slaagt God er wel goed in om mensen hoop te geven zonder te bestaan en kan mensen onvoorwaardelijk met elkaar binden of al een reden zijn om elkaar niet te mogen. De bron van het leven is een vraag, de enige die dit weet is moeder natuur. Misschien is zij wel de God van schepping. Uiteindelijk is het kortaf om God als een typetje te zien, ik ben het mooie woord even kwijt, (een typetje zoals dat de duivel vaak rood wordt afgebeeld) en dat deze hierop wordt bekritiseerd omdat er ‘vele oneerlijke dingen op aarde gebeuren’. Misschien is de echte God gewoon toeval. Iets onzichtbaar en ongepland. Toeval dat er biologisch leven mogelijk is met non-biologische materie en toeval dat de mensen zelf creëren dat er onschuldigen sterven. Als je een atheïst ben vind ik het prima, maar als er zo’n stukje als dit wordt geschreven terwijl de schrijver alleen maar kijkt naar één aspect van religies (dus de witte wijze man met de baard) vervolgens zijn mening door middel van cabaretiers uitbeeld… Natuurlijk is het een opinie stuk en wil ik niemand tegen zijn schenen trappen.. ik probeer mensen alleen iets langer en iets complexer te laten denken! Zelf heb ik geen religie, behalve dat ik een voorstander ben van de levenswijze van Budha. Maar mocht ik in een levensgevaarlijke situatie zitten waar de gevaren om mijn oren schieten.. Dan zal ik eerst een schietgebedje doen voordat ik over de rand klim, het donker in.

Macbook Pro
* Intel Core i7 (3.8GHz, 6MB cache)
* Retina Display (2880 x 1880 px)
* NVIDIA GeForce GT 750M (Iris)
* 802.11ac Wi-Fi and Bluetooth 4.0
* Thunderbolt 2 (up to 20Gb/s)
* Faster All-Flash Storage (X1)
* Long Lasting Battery (9 hours)
Help ons groter worden!
Onze site is gratis voor iedereen en dat willen we graag zo houden. Graag willen we je vragen onze facebookpagina leuk te vinden. Zo kunnen wij blijven groeien en mis jij geen van onze artikelen! Alvast bedankt en veel leesplezier, het Young Critics-team :-)
YOUNG CRITICS
Non-actief
Op dit moment wordt geen nieuwe content geplaatst op de site. We zijn op de achtergrond bezig met reorganiseren van onze redactie- en publicatiestructuur. In de tussentijd kun je uiteraard onze oude stukken gewoon op de site lezen. Tot snel! Het YC-team.
Bedankt, we nemen z.s.m. contact met je op.