De ironie van kritiek

Vrijheid van meningsuiting. Heerlijk, lekker, ventileren, spuien. Uitingen van gedachten vliegen ons om de oren. Maar is het tegenwoordig nog toegestaan om geen mening te hebben?

“Wat vind jij er nou van?”

“Weet ik eigenlijk niet.”

“Weet ik niet? Wat is dat nou voor mening? Je vindt er toch wel iets van?”

Vrijheid van meningsuiting. Heerlijk, lekker, ventileren, spuien. Uitingen van gedachten vliegen ons om de oren. De fundamentele vrijheid om onze opvattingen te delen is iets waar we blij mee moeten zijn. De diversiteit van meningen biedt perspectief voor alles wat om ons heen gebeurt en creëert een stemming van onderhandeling in plaats van uitsluiting. 

Toch kan ik er niet omheen dat met deze vrijheid, die zo levendig wordt gehouden in onze huidige maatschappij, langzaam een paradox begint te ontstaan. Het feit dat een enorme openheid bestaat voor het aan de dag leggen van je oordeel, heeft een terugwerkende krachtEr is een groeiende intolerantie voor het niet hebben van een mening.

Er is inderdaad geen sprake van een stemming van uitsluiting, behálve wanneer iemand besluit geen uitspraak te doen en zich niet te mengen in de discussie. Als je de mogelijkheid hebt gewoon te zeggen wat je denkt, waarom zou je het dan niet doen?

In het huidige klimaat van excellentie en de zogenaamde ´underachievers´ moet je jezelf laten gelden. Als je geen positie inneemt, in wat voor alledaags debat dan ook, loop je grote kans weggezet te worden als zouteloos en saai. Het is niet van deze tijd om jezelf terug te trekken uit een discussie. Aan de vrijheid die we hebben om ons uit te spreken zit een ironische kant. Er bestaat zo’n openheid je mening te geven, dat je het niet kan verkopen daar niet aan mee te doen.

Het begint langzaam een criterium te worden voor een positieve beoordeling van je persoonlijkheid. “Ik weet het niet” is niet langer een antwoord wanneer je gevraagd wordt om je oordeel over “Onnogate”, “MH217” of “ISIS”. Het zijn namen en begrippen die we horen te kennen en uitsluitend een idee over moeten hebben. Toegeven dat je er niet genoeg vanaf weet is niet aan de orde. De zin ‘gewoon een beetje meelullen joh’ zal u vast niet onbekend in de oren klinken. Een diepteloze mening is altijd nog beter dan geen mening.

Het lijkt wel of we continue aangezet worden om overal een keuze in te maken. Je moét jezelf positioneren. Kritiek is het sleutelwoord. Het wordt ons al aangeleerd vanaf de basisschool. In de geschiedenislessen wordt de uitvinding van de boekdrukkunst uitvoerig besproken als het moment dat de gewone mens boeken kon gaan lezen en de kennis en het denkvermogen groeide.

We werden in staat gesteld onszelf te ontwikkelen, de huidige regimes aan de kaak te stellen en het geloof te testen. Kritisch nadenken als het gegeven waarmee de echte civilisatie kon beginnen. Deze ontplooiing heeft de maatschappij veel gebracht, maar het begrip kritiek heeft voornamelijk de afgelopen jaren een andere dimensie gekregen.

Je moet niet alles geloven wat ze tegen je zeggen, niet alles voor waar aannemen en vooral je eigen standpunten kunnen vormen. Er is absoluut niets mis met deze ideeën, maar de nadruk leggen op kritiek zelf doet af aan hetgeen wat voorafgaat aan kritiek. Zoals hiervoor gezegd, de expansie van boeken gaf men nieuwe kennis en verbeterde het denkvermogen.

Echter, tegenwoordig lijkt het denken op zich helemaal niet zo belangrijk meer voor het hebben van een mening. Een mening is een uiting van gedachten, waar een onderbouwing niet noodzakelijk meer voor is. Gewoon maar wat roepen levert je eigenlijk nog meer op dan toegeven dat je niks wilt zeggen over een onderwerp omdat je er simpelweg niet genoeg vanaf weet. Het niet klaar hebben staan van je mening over wat dan ook, is niet meer van deze tijd.

Ik pleit hier niet voor een samenleving waarin eindeloos de voors en tegens tegen het licht moeten worden gehouden of het altijd maar afdoen van een mening zonder nuance. Maar meningen vanuit gedachtegoed hoeft niet per se afstomping van de discussie te betekenen. Kritiek om de kritiek levert ons niks op.

Het recht van vrijheid van meningsuiting creëert de mogelijkheid, maar zeker niet de verplichting om een oordeel te hebben. Er wordt constant verlangd dat je je uitspreekt, dat je jezelf ‘laat zien’, maar dit hoeft niet doorgetrokken te worden in alles. Er zit een hoop energie in het oordelen van de meest triviale dingen waar men eigenlijk niks vanaf weet, die nu verloren gaat. Verander de mentaliteit en stop met kritisch zijn omdat het moet, maar omdat je het nodig acht.

De foto is gemaakt door Gonzalo Garcia Calvo
Macbook Pro
* Intel Core i7 (3.8GHz, 6MB cache)
* Retina Display (2880 x 1880 px)
* NVIDIA GeForce GT 750M (Iris)
* 802.11ac Wi-Fi and Bluetooth 4.0
* Thunderbolt 2 (up to 20Gb/s)
* Faster All-Flash Storage (X1)
* Long Lasting Battery (9 hours)
Help ons groter worden!
Onze site is gratis voor iedereen en dat willen we graag zo houden. Graag willen we je vragen onze facebookpagina leuk te vinden. Zo kunnen wij blijven groeien en mis jij geen van onze artikelen! Alvast bedankt en veel leesplezier, het Young Critics-team :-)
YOUNG CRITICS
Non-actief
Op dit moment wordt geen nieuwe content geplaatst op de site. We zijn op de achtergrond bezig met reorganiseren van onze redactie- en publicatiestructuur. In de tussentijd kun je uiteraard onze oude stukken gewoon op de site lezen. Tot snel! Het YC-team.
Bedankt, we nemen z.s.m. contact met je op.